666 Drukuj
Wydruk strony Portalu Spożywczego - www.portalspożywczy.pl

Prawo unijne nie zawsze ma charakter priorytetowy wobec prawa narodowego

W rzeczywistości prawo unijne nie zawsze ma charakter priorytetowy w stosunku do prawa narodowego - ocenił w czwartek prof. Markus C. Kerber, który wygłosił w Trybunale Konstytucyjnym gościnny wykład nt. ochrony narodowej suwerenności wobec aktów prawnych UE.


Autor: PAP
Data: 25-04-2019, 18:04
Fot. Shutterstock

Markus C. Kerber jest profesorem finansów publicznych i ekonomii politycznej w Instytucie Ekonomii i Prawa Gospodarczego Uniwersytetu Technicznego w Berlinie. W czwartek w ramach cyklu gościnnych wykładów miał wystąpienie w Trybunale Konstytucyjnym w Warszawie. Mówił na temat ochrony narodowej suwerenności wobec aktów prawnych UE o charakterze ultra vires (łac. ponad siły - określenie działania poza zakresem kompetencji) w świetle orzecznictwa Federalnego Trybunału Konstytucyjnego.

Kerber zapowiedział, że skoncentruje się na materii prawnej. Zwrócił przy tym uwagę na pojęcia suwerenności i integracji europejskiej. Według niego suwerenność oznacza niezależność w stosunku do innych narodów. "W Unii Europejskiej pokonaliśmy to tradycyjne, narodowe pojęcie suwerenności narodowej" - powiedział. Jak zaznaczył, zgodnie z art. 2 Traktatu o UE suwerenność nie może być rozpatrywana osobno od praworządności i demokracji, a tym samym - mówił - służy głównie samostanowieniu. O historii integracji europejskiej powiedział z kolei, że była to "historia prawnego ograniczania prawa do samostanowienia narodów europejskich".

"Musimy zwrócić uwagę, jaka jest współzależność między tymi dwiema sprawami, jednakże nie możemy tego dokonać ani poprzez wyznaczenie granic dla suwerenności narodowej, ani też poprzez utrzymanie integracji europejskiej bez poszanowania narodowej suwerenności" - zaznaczył. Podkreślił też, że traktaty UE "wyraźnie deklarują narodowy porządek konstytucyjny jako podmiot zasługujący nie tylko na ochronę, ale poszanowanie przez Komisję Europejską".

Kreber wyjaśniał, w jaki sposób suwerenność narodowa jest chroniona przez niemiecki Trybunał Konstytucyjny. Wyróżnił przy tym dwa okresy, których cezurą był Traktat z Maastricht z 1992 r. Niemiecki TK stwierdził - wskazał profesor - że orzeczenia sądu konstytucyjnego będą głównie zgodne z prawem i UE, i niemieckim.

Profesor przywołał m.in. orzeczenie Solange I, które miało być wyraźnym sygnałem dla Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości narzucającego - jak mówił - "absolutny priorytet dla prawa unijnego".

"W rzeczywistości prawo unijne nie zawsze ma charakter priorytetowy w stosunku do prawa narodowego. Możemy tutaj stwierdzić, że nie ma wyczerpującego katalogu takich praw i wolności, które mogłyby być naruszone poprzez przekazanie uprawnień na rzecz UE" - powiedział Kreber.

Według niego niemiecki TK otworzył drzwi do "lepszej absorpcji prawa unijnego w Niemczech", a jednocześnie zapewnił lepszą ochronę europejskiej wolności. "Wtedy widzimy, że prawo unijne ma charakter priorytetu aplikacyjnego w prawodawstwach poszczególnych krajów" - dodał.

Zaznaczył, że niemiecki trybunał "ciągle musi sobie radzić" z konfliktami wynikającymi z rozbieżnościami między prawem unijnym a niemieckim. "Tutaj orzeczenie Solange może stanowić dla nas punkt odniesienia" - powiedział.

Prof. Kerber zwrócił też uwagę, że od Maastricht niemiecki trybunał musiał się zmierzyć z nową sytuacją, jaką jest przekazywanie części kompetencji władzom europejskim. Jak zauważył, "przekazanie władzy - szczególnie w sferze polityki finansowej - władzom UE zostało zakwestionowane przez niemieckich obywateli". Zyskali oni prawo tzw. subiektywnego weta, które pozwala kwestionować przekazywanie uprawnień krajowych instytucjom europejskim.

Niemiecki gość TK poruszył również sprawę traktatu lizbońskiego. W jego opinii był to punkt zwrotny i ważny krok w kierunku jeszcze większej jawnej kontroli "ultra vires act". Niemiecki trybunał stwierdził, że rząd i parlament nie mogą tylko obserwować procesu integracji, ale - przeciwnie - są zobowiązane do wkroczenia i interweniowania, jeśli uprawnienia Unii Europejskiej wychodzą poza granice konstytucyjne ("Integrationsverantwortung").

Kerber podniósł ponadto wątek zatrudniania niemieckich żołnierzy przez organizacje ponadnarodowe - głównie NATO, co w niektórych sytuacjach wpływa na ich niezależność. Jak przypomniał, Federalny Trybunał Konstytucyjny w wielu przypadkach musiał orzekać w sprawie skarg przeciwko naruszeniu suwerenności w szczególnie wrażliwej dziedzinie, jaką jest przekazanie zatrudnienia niemieckich żołnierzy pod dowództwo NATO dla dobra prowadzonej interwencji.

BVerfG (niemiecki trybunał) w swoich orzeczeniach dotyczących wojska argumentował, że militarna suwerenność wyrażona w niemieckiej konstytucji wymaga zgody niemieckiego parlamentu przed jakąkolwiek interwencją, w której bierze udział niemieckie wojsko. Taka zgoda - w ocenie FTK - jest potrzeba także wtedy, gdy obce wojsko ma przebywać na terytorium Niemiec. Profesor zwrócił uwagę, że niemiecki trybunał wprawdzie pozwala rządowi działać w sytuacji nadzwyczajnej, ale parlament jest zobowiązany później do udzielenia zgody na taką interwencję.

Kolejnym zagadnieniem, który omówił Kerber, były działania EBC i KE polegające na faworyzowanie krajów, które dotknął tzw. kryzys grecki, które polegało na przyznawaniu "kredytów stabilności" krajom, które borykały się z problemami ekonomicznymi. Niemiecki trybunał orzekł, że zarówno kredyt dla Grecji, jak i utworzenie The European Financial Stability Facility (EFSF) jest zgodne z niemiecką konstytucją, ale pod pewnymi warunkami. Wskazał, że musi się to odbywać w taki sposób, żeby ogólne ryzyko upadku nie doprowadziło do niewypłacalności Niemiec, a ich udział w ratowaniu krajów z problemami finansowymi ma być i pozostać ograniczony.

Profesor dr hab. Markus C. Kerber jest profesorem finansów publicznych i ekonomii politycznej w Instytucie Ekonomii i Prawa Gospodarczego Uniwersytetu Technicznego w Berlinie. Jest także wykładowcą IEP de Paris, Uniwersytetu Paris II Panthéon-Assas oraz Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Jest ponadto twórcą koncepcji reformy europejskiej unii walutowej oraz doradcą ekonomicznym i adwokatem działającym między Berlinem, Paryżem, Brukselą i Londynem. To założyciel interdyscyplinarnego think tanku Europolis, którego celem jest stworzenie nowych podwalin europejskiego porządku gospodarczego. Jest także autorem licznych publikacji, m.in. Positionen und Argumente im Kampf mit Brüssel, Luxemburg und Berlin 2003-2017, Wehrt euch, Bürger!, More Monetary Competition: A reformist concept for a new European monetary union. Jest także inicjatorem licznych skarg do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiejs/

© Portal Spożywczy 2020-02-22 22:40:10