Portalspozywczy.pl - portal branży spożywczej i handlu

Wyobrażenia konsumentów na temat klasyfikacji wód w opakowaniach jednostkowych

  • Autor: Jolanta Mirek, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie dla Kwartalnika Źródło
  • Data: 04-02-2009, 12:07

Struktura asortymentowa rynku wód w opakowaniach jednostkowych w Polsce jest bardzo zróżnicowana. Istnieje wiele wód, które trudno jest jednoznacznie pogrupować ze względu na możliwość zastosowania wielu niespójnych sposobów klasyfikacji.

Wprowadzenie

Najogólniej możemy wyróżnić cztery kategorie charakterystyczne dla rynku wód w opakowaniach jednostkowych: wody lecznicze, naturalne wody mineralne, naturalne wody źródlane oraz wody stołowe, które mogą się różnić między sobą: stopniem mineralizacji, stopniem nasycenia dwutlenkiem węgla, pojemnością opakowania oraz materiałem, z jakiego jest wykonane, miejscem pochodzenia, krajem pochodzenia itd.
Celem niniejszej prezentacji jest przedstawienie wyników jakościowych badań własnych autorki, mających za zadanie pokazanie sposobu rozumienia przez konsumentów aktualnej klasyfikacji wód w opakowaniach jednostkowych, uzyskanego za pomocą testu uzupełniania zdań.
Inspiracją do podjęcia takich działań stał się fragment ogólnopolskich badań ilościowych przeprowadzonych dla potrzeb pracy doktorskiej autorki finansowanych ze środków Ministerstwa Nauki i Informatyzacji. Wyniki tych badań wykazały, iż deklaracje wyboru określonego rodzaju wody często nie pokrywają się z rzeczywistymi wyborami, skonfrontowanymi z wybieranymi markami wód1.
Celem badań, których rezultaty zawarto w niniejszym opracowaniu, była jakościowa interpretacja wyników badań ilościowych.
Ponieważ wielu producentów wód zabiega o zakwalifikowanie produkowanych przez siebie wód do określonej kategorii rodzajowej, postanowiono zbadać, co w rozumieniu konsumentów oznaczają poszczególne rodzaje wód. Wyniki tych badań mogą stać się podstawą do weryfikacji niektórych działań producentów oraz zastanowienia się nad możliwościami szerszego edukowania konsumentów w tej kwestii.
Rzadko zdarza się, aby przeciętny konsument interesował się zawartymi w przepisach prawnych sposobami klasyfikacji, natomiast każdy z nich może mieć określone wyobrażenia związane z poszczególnymi kategoriami wód.
Techniką badawczą w niniejszych badaniach był test uzupełniania niedokończonych zdań.
Jest to jedna z technik projekcyjnych o charakterze indywidualnym, będąca zestawem początków zdań, które każdy uczestnik badania ma za zadanie samodzielnie dokończyć.
Często jest ona stosowana jako technika wspomagająca w trakcie zogniskowanych wywiadów grupowych. W tym przypadku była ona techniką autonomiczną.

Klasyfikacja wód mineralnych w świetle obowiązujących przepisów prawnych

Podanie jednoznacznej definicji poszczególnych wód jest dość skomplikowane ze względu na częste zmiany przepisów regulujących sposób klasyfikacji tych wód.
Największy wpływ na nazewnictwo, do dziś powszechnie stosowane, miała norma branżowa z 9 lipca 1990 r. 3, zgodnie z którą wszystkie wody o mineralizacji ogólnej powyżej 200 mg/l nazywano naturalnymi wodami mineralnymi. Funkcjonowała ona do lipca 1997 r., kiedy wprowadzono odpowiednie rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej4. W ciągu 10 ostatnich lat weszły kolejne cztery rozporządzenia niwelujące poprzednie, a piąte rozporządzenie od dłuższego czasu oczekuje na zatwierdzenie przez Ministerstwo Zdrowia. Każde z tych rozporządzeń wprowadziło nowe sposoby definiowania bądź klasyfikowania wód.
W świetle obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych6 z dnia 29 kwietnia 2004 r.
oraz korygującego go rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych7 z dnia 17 grudnia 2004 r., wyróżniamy: naturalne wody mineralne, naturalne wody źródlane i wody stołowe.
Naturalne wody mineralne - są wodami pochodzącymi z udokumentowanych zasobów wody podziemnej, wydobywanymi jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystymi pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, charakteryzującymi się stabilnym składem mineralnym oraz właściwościami mającymi znaczenie fizjologiczne, powodującymi korzystne oddziaływanie na zdrowie ludzi, określonymi według odpowiednich wymagań i kryteriów.
Przy ujęciu i po zabutelkowaniu muszą one zawierać co najmniej 1000 mg/l rozpuszczonych składników mineralnych lub co najmniej 250 mg/l wolnego dwutlenku węgla naturalnego pochodzenia lub oznaczona w nich zawartość: wapnia, magnezu, sodu, żelaza, chlorków, siarczanów, wodorowęglanów, fluorków lub jodków jest wyższa od dopuszczalnej dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i powinna zapewniać korzystne oddziaływanie wody na organizm człowieka.
Naturalne wody źródlane - są to wody pochodzące z udokumentowanych zasobów podziemnych, wydobywane jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czyste pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, nieróżniące się właściwościami i składem mineralnym od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, określonymi w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę; Wody stołowe - wody te otrzymywane są po dodaniu do wody źródlanej, naturalnej wody mineralnej lub soli mineralnych, zawierających jeden lub więcej składników mających znaczenie fizjologiczne, jak: sód, magnez, wapń, chlorki, siarczany, wodorowęglany.
Cytowane wcześniej rozporządzenia nie obejmują wód leczniczych w opakowaniach jednostkowych, które podlegają innym przepisom prawnym. Szczegółowe kryteria dla wód leczniczych oraz wykaz miejscowości, w których znajdują się złoża tych wód zawiera rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie złóż wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termalnych oraz złóż innych kopalin leczniczych, a także zaliczenia kopalin pospolitych z określonych złóż lub jednostek geologicznych do kopalin podstawowych z dnia 14 lutego 2006 r. Poza tym kryteria oceny leczniczych właściwości wód podziemnych zawiera rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości.
W cytowanych aktach prawnych nie ma jednoznacznej definicji wód leczniczych, w związku z czym posłużono się tutaj definicją pochodzącą z Polskiej Normy PN-Z-11001-1 z 1999 r., zgodnie z którą: Wody lecznicze - to pierwotnie czyste, nieuzdatnione wody podziemne z jednego złoża, których skład chemiczny oraz właściwości fizyczne warunkują określone działanie lecznicze, potwierdzone wynikami badań farmakologicznych i klinicznych. Powinny one zawierać w litrze nie mniej niż 1000 mg rozpuszczonych składników mineralnych oraz co najmniej jeden swoisty składnik leczniczy w stężeniu warunkującym działanie lecznicze wody. Uznanie wody za leczniczą następuje na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów na wniosek Ministra Zdrowia i Ministra Środowiska.

Kategorie wód mineralnych w wyobrażeniach konsumentów - wyniki badań jakościowych

Jak już wspomniano we wprowadzeniu, techniką badawczą w niniejszych badaniach był test uzupełniania niedokończonych zdań, natomiast przyjętą formą analizy była jakościowa analiza treści. Badane osoby poproszono o zdefiniowanie poszczególnych kategorii wód poprzez dokończenie zdań oraz o podanie przykładów marek wód wchodzących w skład każdej definiowanej grupy. Badanie było przeprowadzone pod nadzorem autorki, bez możliwości korzystania przez uczestników z dodatkowych źródeł informacji. Badania przeprowadzono z 45 studentami studiów zaocznych. Wybrana przez autorkę grupa była grupą wygodną. Czynnikiem, który zadecydował o wyborze takiej grupy, były względy ekonomiczne (brak środków na rekompensaty za udział w badaniu) oraz łatwy dostęp do tej grupy osób, ze względu na prowadzone z nimi zajęcia dydaktyczne. Badania przeprowadzono z 45 studentami studiów zaocznych. Celowo wybrano ten rodzaj studiów (a nie np. studia dzienne), gdyż grupa ta była zróżnicowana pod względem wieku oraz miejsca zamieszkania. Badane osoby obojga płci były mieszkańcami kilku województw: małopolskiego (Kraków, Tarnów, Bochnia, Nowy Sącz, Nowy Targ, Limanowa, Bukowno, Stryszawa, Krzyszkowice), podkarpackiego (Mielec, Przemyśl, Krosno, Sanok, Jedlicze), śląskiego (Kęty, Andrychów, Częstochowa, Sosnowiec) oraz świętokrzyskiego (Kielce, Starachowice, Sandomierz).
Poza tym techniki projekcyjne wymagają od badanych osób pewnego rodzaju poziomu twórczości, którym zdaniem autorki charakteryzują się studenci, a która nie dotyczy wszystkich grup społecznych.
W pierwszej kolejności uczestnicy badania mieli za zadanie dokończyć zdanie: "Naturalna woda mineralna to………". W większości przypadków uzyskano rozbudowane definicje, które na etapie analizy podzielono na fragmenty i przyporządkowano do określonych kategorii, będących odzwierciedleniem postrzeganych przez badane osoby cech naturalnych wód mineralnych. Kategorie te zostały uporządkowane (od najczęściej do najrzadziej podawanych przez respondentów) i wraz z odpowiadającymi im określeniami zawarte zostały w tabeli 1.
Nawiązując do normatywnej definicji naturalnych wód mineralnych, należy stwierdzić, iż w wynikach badań empirycznych w ujęciu całościowym pojawiło się wiele elementów zawartych w tej definicji, ale też wiele określeń negujących cechy naturalnych wód mineralnych.
Uczestnicy oprócz zdefiniowania naturalnych wód mineralnych, zostali poproszeni również o podanie przykładów marek takich wód (tabela 2) .
Najczęściej podawane było kolejno takie wody, jak: Nałęczowianka, Żywiec Zdrój, Muszynianka, Bonaqa, Kryniczanka, Cisowianka, Aqua Minerale, Vita, Multivita, Piwniczanka, Arctic. Biorąc pod uwagę częstość odpowiedzi oraz ich poprawność, niespełna 2/3 podanych marek wód, to naturalne wody mineralne.
Następnie w analogiczny sposób, jak w przypadku naturalnych wód mineralnych, poproszono uczestników testu o zdefiniowanie naturalnych wód źródlanych oraz podanie przykładowych marek tych wód. Fragmenty tych definicji wraz z cechami uszeregowanymi od najczęściej do najrzadziej wymienianych, jakie zostały podkreślone przez badane osoby zawiera tabela 3.
Analizując dane z awarte w tabeli 1, można stwierdzić, że na stworzone definicje największy wpływ miało słowo "mineralna", gdyż najwięcej fragmentów wypowiedzi odnosi się do zawartości składników mineralnych. Cecha ta została najsilniej zaakcentowana zarówno przez kobiety, jak i przez mężczyzn. Ponadto kobiety zwracały większą uwagę na takie cechy, jak: właściwości i funkcje. Z kolei mężczyźni często nawiązywali do pochodzenia oraz zawartości dwutlenku węgla. Daje się zauważyć, iż w ramach wyróżnionych cech zdarzają się duże rozbieżności.
Porównując wyniki badań z definicją zawartą w obowiązującym rozporządzeniu można znaleźć wiele analogii.
W trakcie analizy stwierdzono, iż podobnie, jak w przypadku naturalnych wód mineralnych na sposób definiowania, największy wpływ miało słowo: "źródlana", gdyż najwięcej fragmentów wypowiedzi odnosi się do pochodzenia wód. Dotyczyło to przedstawicieli obojga płci.
Poza tym kobiety częściej zwracały uwagę na niską zawartość składników mineralnych oraz uzdatnianie (zazwyczaj jego brak). Natomiast mężczyźni często akcentowali właściwości naturalnych wód źródlanych. Również tutaj, podobnie jak w przypadku naturalnych wód mineralnych, pojawiły się pewne rozbieżności typu: tania - droga, nie posiada minerałów - zawiera minerały. Trzy osoby (kobiety) nie potrafiły podać żadnej definicji naturalnej wody źródlanej, a jeden z mężczyzn użył sloganu pochodzącego z reklamy telewizyjnej jednej z wód.
W następnej kolejności badane osoby, zostały poproszone o podanie przykładów marek naturalnych wód źródlanych (tabela 4).
Wśród przykładów naturalnych wód źródlanych najczęściej wymieniano: Kroplę Beskidu, Nałęczowiankę, Żywiec Zdrój, Kryniczankę, Piwniczankę, Muszyniankę, Multivitę. Ogółem wymieniono 24 marki, z których tylko osiem to naturalne wody źródlane, a jedna w ogóle nie istnieje. Spośród badanych 45 osób, pięć - nie potrafiło wymienić żadnej marki naturalnych wód źródlanych, a jedna osoba napisała, że nie rozróżnia wód mineralnych i źródlanych.
Podobną procedurę testu uzupełniania zdań oraz jego analizy zastosowano w odniesieniu do wód stołowych. Rezultaty dokończenia zdania "Naturalne wody stołowe to………" podzielone na fragmenty i uporządkowane tematycznie zawiera tabela 5.
Okazało się, że termin ten jest zupełnie niezrozumiały dla konsumentów.
Aż 1/3 uczestników nie udzieliła żadnej odpowiedzi.
Braki odpowiedzi dotyczyły głównie kobiet.
Większość pozostałych osób obojga płci utożsamia tę wodę z wodą z kranu zdatną do picia bezpośrednio lub po przegotowaniu bądź przefiltrowaniu. Na zasadzie analogii do nazwy "woda stołowa" część osób określa tę wodę jako podawaną przy stole do posiłków. Niektórzy twierdzili, że służy do przygotowywania posiłków. Kojarzy się ona z wodą niskozmineralizowaną bądź pozbawioną minerałów, co nie jest prawdą.
Spośród 45 uczestników testu aż 36 - nie potrafiło podać żadnej marki wody stołowej. Pozostałym osobom kojarzą się one z wodami, sprzedawanymi pod markami własnymi sieci handlowych (Tesco, Carrefour, Biedronka) lub wodami w pojemnikach 5-galonowych (Eden, Dar Natury, Apia).
Jedna z osób wymieniła wodę Żywiec.
Ostatnią definiowaną kategorią wód w opakowaniach jednostkowych, były wody lecznicze. Również tutaj zastosowano analogiczną procedurę postępowania, jak w przypadku naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych. Zebrane i uporządkowane wyniki zamieszczono w tabeli 6.
Większość osób, analogicznie jak w przypadku omówionych wcześniej wód, zasugerowała się nazwą, pisząc, że wody lecznicze, są to wody o działaniu leczniczym.
W stworzonych definicjach często podkreślano wysoką mineralizację tych wód, a także ich uzdrowiskowe pochodzenie (najczęściej jako przykład podawano Krynicę). Zwracano również uwagę na charakterystyczny smak oraz zapach wód leczniczych. Pojawiły się również definicje wód leczniczych w ogóle obejmujące wody wykorzystywane w uzdrowiskach do kąpieli leczniczych oraz wody termalne.
Jako przykłady wód mineralnych najczęściej wymieniano wody: Jan i Zuber. Pojawiały się również nazwy innych wód pochodzących z miejscowości uzdrowiskowych, ale niebędących wodami leczniczymi. 1/3 uczestników badania nie potrafiła podać żadnej marki wód leczniczych.
Analizując otrzymane dane jakościowe można stwierdzić, iż najbardziej zrozumiałe jest dla konsumentów pojęcie wód leczniczych.

Podsumowanie

Dla większości konsumentów pojęcie "woda mineralna" jest synonimem wszystkich wód w opakowaniach jednostkowych łącznie z wodami leczniczymi. Jest to efekt funkcjonowania w latach 1990-1997 normy branżowej, zgodnie z którą wszystkie wody określano mianem "naturalnych wód mineralnych". Pojęcie "woda mineralna" rozumiane jako określenie dla wód w opakowaniach jednostkowych, tak bardzo upowszechniło się w języku polskim, że wydaje się być mało prawdopodobne, aby można było wyegzekwować stosowanie go jedynie dla naturalnych wód mineralnych.
Badane osoby tworząc własne definicje wód sugerowały się głównie nazwami danej kategorii, choć w ujęciu sumarycznym pojawiło się wiele elementów znajdujących się w definicjach zawartych w obowiązujących przepisach prawnych.
Również badanie mające na celu podanie przykładów marek należących do określonych rodzajów wód wykazało, że klasyfikacja ta jest mało zrozumiała dla konsumentów.
Niski poziom wiedzy konsumentów na temat istniejących sposobów klasyfikacji wód można przypisać głównie następującym czynnikom:
  • Częstym zmianom przepisów, które między innymi określają sposób definiowania i klasyfikacji wód.
    Dla przykładu woda o mineralizacji ogólnej około 600 mg/l i zawartości sodu poniżej 20 mg/l, zgodnie z istniejącymi w danym czasie przepisami:
    • do roku 1990 - nazywana była wodą stołową niskozmineralizowaną,
    • w latach 1990-1997 - naturalną wodą mineralną,
    • w latach 1997-2000 - naturalną wodą źródlaną,
    • od grudnia 2000 r. - naturalną wodą źródlaną albo naturalną wodą mineralną niskosodową,
    • obecnie - naturalną wodą źródlaną albo naturalną wodą mineralną.

  • Nierzetelne i nieaktualne przekazy medialne.
  • Mało zrozumiały sposób znakowania wód (podawanie składu mineralnego bez zaznaczenia, które ze składników występują w ilościach warunkujących ich znaczenie profilaktyczno-zdrowotne i ile danej wody należy dziennie wypić, aby uzupełnić niedobory pierwiastków; pomijanie informacji na temat zawartości niektórych pierwiastków, np. sodu, co dla niektórych osób ma duże znaczenie itp.).
  • Nieuczciwa konkurencja, polegająca na wzajemnym oskarżaniu się producentów naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód źródlanych o szkodliwość wód konkurentów, podczas gdy wszystkie rodzaje wód są dopuszczone do obrotu przez stosowne instytucje na podstawie odpowiednich przepisów i dlatego nie są szkodliwe, ale przeznaczone dla różnych grup osób. Wyrazem tej nieuczciwej konkurencji są nierzetelne reklamy oraz przekazy medialne sponsorowane przez niektórych producentów.
  • Publikowanie i powielanie różnych, często sprzecznych rankingów, przeprowadzanych w niewiadomy sposób przez anonimowe instytucje.
  • Zapraszanie do roli ekspertów ludzi, którzy są specjalistami z dziedzin pokrewnych, ale ich wiedza na temat wód jest niewielka albo przedstawiana jest jednostronnie.
Warunkiem wzrostu świadomości konsumentów na temat wód w opakowaniach jednostkowych, ich rodzajów oraz zastosowania jest zamieszczanie rzetelnych, niejednostronnych informacji w mediach, z których korzysta przeciętny konsument (np. w prasie dotyczącej zdrowia, urody, prasie dla kobiet, mężczyzn itp.), a nie tylko w opracowaniach naukowych czy branżowych, gdyż sięganie do nich przez konsumentów jest sporadyczne.
Z drugiej strony pojawia się pytanie, czy warto edukować konsumentów na temat istniejącego sposobu klasyfikacji wód, skoro na zatwierdzenie czeka już kolejne rozporządzenie z tego zakresu, a być może w przyszłości przepisy unijne wymuszą uznanie wszystkich wód za naturalne wody mineralne, gdyż w prawodawstwie UE występuje jedynie taka kategoria.
Wody, które zostały zakwalifikowane jako naturalne wody mineralne wyłącznie ze względu na niską zawartość sodu, w rzeczywistości są bardziej zbliżone składem do naturalnych wód źródlanych niż do pozostałych naturalnych wód mineralnych.
Zdaniem autorki bardziej zasadne byłoby wprowadzenie sposobu klasyfikacji uwzględniającego podział na wody: nisko-, średnio- i wysokozmineralizowane, gdyż same nazwy sugerują stopień mineralizacji. Dodatkowo na etykiecie mogłaby się znaleźć informacja dotycząca zawartości pierwiastków posiadających działanie profilaktyczno-zdrowotne, znajdujących się w danej wodzie wraz z adnotacją dotyczącą ich pożądanej (wysokiej bądź niskiej) zawartości.

Literatura

1. D. Maison, Zogniskowane wywiady grupowe. Jakościowa metoda badań marketingowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001 r.
2. J. Mirek, Konsumenci wód mineralnych w świetle badań, "Źródło. Wody mineralne i napoje", nr 3(12)/2004, Krajowa Izba Gospodarcza "Przemysł Rozlewniczy", s. 14-18 J. Mirek, Systemy klasyfikacji wód mineralnych w Polsce, Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, nr 659, Kraków 2005.
3. J. Perek-Białas, B. Worek, Możliwości systematycznej analizy danych jakościowych uzyskanych z wywiadów grupowych, w: "Analiza i prognozowanie zjawisk rynkowych o charakterze niemetrycznym", red. E. Gatnar, Katowice 2003.
4. M. Kucharski, Złoża wód mineralnych i leczniczych w Polsce i ich wykorzystanie w lecznictwie uzdrowiskowym i rozlewnictwie, "Źródło. Wody mineralne i napoje", Krajowa Izba Gospodarcza "Przemysł Rozlewniczy", nr 2(23)/2007.
5. PN-Z-11001-1:1999.
6. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości (Dz. U. nr 80 poz. 565).
7. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2004 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych (Dz. U. nr 276, poz. 2738).
8. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych. (Dz. U. nr 120, poz. 1256).
9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie złóż wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termalnych oraz złóż innych kopalin leczniczych, a także zaliczenia kopalin pospolitych z określonych złóż lub jednostek geologicznych do kopalin podstawowych (Dz. U. nr 32, poz. 220).
10. Sagan A., Badania marketingowe. Podstawowe kierunki, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków 2004. Podobał się artykuł? Podziel się!

KOMENTARZE: (4)

Wypowiedz się! Twoja opinia jest ważna!

  • L'Osservatore 08-11-2009, 22:53:
Prawo każe podać autora, a dobry obyczaj- zapytać go o zgodę na publikację. Pozdrawiam
  • dr Jolanta Mirek 08-11-2009, 22:09:
Jestem w szoku. Przeczytałam tutaj swój artykuł, które zamieściłam w czasopiśmie Żródło wydawanym przez KIGPR. Jestem pracownikiem naukowym Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i zastanawiam się, jak się to ma do praw autorskich, jeśli kopiuje się "żywcem" czyjś artykuł i nie podaje nawet autora.
  • patiiiiiiiiiiiiiiiiiina 25-04-2009, 13:21:
no właśnie przez kogo?

Zobacz wszystkie komentarze (4)

SUBSKRYBUJ PORTALSPOZYWCZY.PL

NEWSLETTER

Najważniejsze informacje portalu portalspozywczy.pl prosto do Twojej skrzynki pocztowej

Portal Spożywczy: polub nas na Facebooku


Portal Spożywczy: dołącz do nas na Google+


Obserwuj Portal Spożywczy na Twitterze


Oferty pracy (21 904) + DODAJ OFERTĘ



Polecane oferty


Nasi partnerzy

  • hrk.pl
  • monsterpolska.pl
  • jobs4sales.pl
  • przedstawiciele.pl
  • jobexplorer.pl
  • jobexpress.pl
  • infopraca.pl
  • praca.pl
  • praca.pl
Oferty przetargów (2 782 271)


Polecane oferty


Oferty nieruchomości


Polecane oferty


Nasi partnerzy

  • www.industrial.pl
  • www.nportal.pl
  • tabelaofert.pl
Oferty komunikatów (397 662)


Polecane oferty

Nasz partner

  • www.komunikaty.pl
Obiekty konferencyjne

» Wyszukiwanie zaawansowane

POLECAMY W SERWISACH