Portalspozywczy.pl - portal branży spożywczej i handlu

Na warmińskich cmentarzach spoczywają ci, co walczyli o polskość

  • Autor: PAP
  • Data: 30-10-2010, 09:59

Wiejskie cmentarze na Warmii są miejscami, gdzie można poznawać historię tego regionu. Na nekropoliach spoczywają m.in. działacze, którzy w ówczesnych Prusach Wschodnich walczyli o utrzymanie polskości tego regionu.

Jak powiedział PAP historyk zajmujący się dziejami Warmii, dr Jan Chłosta, w odróżnieniu od ewangelików, którzy zakładali cmentarze w każdej prawie wsi, katolicy na Warmii tworzyli cmentarze tylko we wsiach kościelnych.

Warmia nie była zbyt bogatą krainą, nie wznoszono tu kosztownych grobowców i kaplic cmentarnych. Pomimo to zwiedzając tutejsze nekropolie można uczyć się na nich historii tych ziem. Dr Chłosta przypomniał, że spoczywający na nich wybitni warmińscy działacze odgrywali ważną rolę w okresie plebiscytowym, gdy w 1920 roku mieszkańcy mieli zdecydować o przynależności tych ziem do Prus lub Polski. Na warmińskich cmentarzach pochowani są także organizatorzy polskich bibliotek i szkół.

W Barczewku spoczywa działacz spod znaku Rodła, Karol Langwald (1860-1939), w Bartągu - Józef Malewski (1888-1948), który zabiegał o polską szkołę w podolsztyńskich Jarotach, oraz ks. Otto Langkau (1871-1945), który został rozstrzelany przez Rosjan po ich wkroczeniu do wsi.

W Brąswałdzie można odwiedzić grób wybitnego działacza warmińskiego, etnografa i literata ks. Walentego Barczewskiego (1856-1928), nie ma już natomiast grobu ks. Franciszka Kaupowicza (1799-1871), który założył pierwszą polską bibliotekę na południowej Warmii i pomagał innym duchownym w opanowaniu języka polskiego. W Gietrzwałdzie znajduje się miejsce spoczynku poety i działacza warmińskiego Andrzeja Samulowskiego (1840-1928).

W Jonkowie spoczywa ksiądz Jan Hanowski (1873-1968), który uratował olsztyńskie kościoły przed zniszczeniem w 1945 roku, a w Gutkowie - poeta i działacz plebiscytowy Alojzy Śliwa (1885-1969).

W Sząbruku można odwiedzić grób przedszkolanki polskich ochronek przed 1939 roku na Warmii i redaktorki "Słowa na Warmii i Mazurach" Marty Sendrowskiej (1909-1977) oraz Augusta Hoffmana (1880-1960), aktywnego działacza spod znaku Rodła.

Natomiast w Lamkowie spoczywa Franciszek Szczepański (1842-1907), który założył biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowej w południowej Warmii.

Cmentarze na Warmii pokazują też, jakie były i jak splatały się losy mieszkających tu Polaków i Niemców.

Dr Chłosta zaznaczył, że w latach międzywojennych nagrobki Polaków na południowej Warmii były "solą w oku" Niemców. Najbardziej okrutny okazał się jednak czas II wojny światowej. Na przykład grób założyciela "Gazety Olsztyńskiej" Jana Liszewskiego (1852-1894), na którym widniał polski napis, zniszczono i zrównano z ziemią. We wsiach działały nawet specjalne ekipy, których zadaniem było niszczenie polskich napisów na cmentarzach i w kościołach. Tak było m.in. w Ramsowie i Orzechowie, gdzie w 1940 roku dewastacji przewodził sołtys Ernst Wagner.

Z kolei w okresie Polski Ludowej cmentarze, na których spoczywali Niemcy, zamieniano na parki, by zatrzeć ślady historii tych ziem.

Podobał się artykuł? Podziel się!

KOMENTARZE

Artykuł nie posiada jeszcze komentarzy! Twój może być pierwszy. Wypowiedz się!

SUBSKRYBUJ PORTALSPOZYWCZY.PL

NEWSLETTER

Najważniejsze informacje portalu portalspozywczy.pl prosto do Twojej skrzynki pocztowej

Portal Spożywczy: polub nas na Facebooku


Portal Spożywczy: dołącz do nas na Google+


Obserwuj Portal Spożywczy na Twitterze


Oferty pracy (20 256) + DODAJ OFERTĘ



Polecane oferty


Nasi partnerzy

  • hrk.pl
  • monsterpolska.pl
  • jobs4sales.pl
  • przedstawiciele.pl
  • jobexplorer.pl
  • jobexpress.pl
  • infopraca.pl
  • praca.pl
  • praca.pl
Oferty przetargów (2 782 263)


Polecane oferty


Oferty nieruchomości


Polecane oferty


Nasi partnerzy

  • www.industrial.pl
  • www.nportal.pl
  • tabelaofert.pl
Oferty komunikatów (397 662)


Polecane oferty

Nasz partner

  • www.komunikaty.pl
Obiekty konferencyjne

» Wyszukiwanie zaawansowane

POLECAMY W SERWISACH