Praktycznie każda żywność pełni funkcję odżywczą. Gdy oprócz tego ma jeszcze jakieś dodatkowe działanie, np. redukuje uczucie zmęczenia, można ją nazwać "funkcjonalną". Ten rodzaj żywności powstał ze współpracy przemysłów spożywczego, farmaceutycznego, biotechnologicznego i rolnictwa. Żywność funkcjonalna powinna mieć postać zwykłych produktów spożywczych, a efekty fi zjologiczne powinny ujawniać się przy zjedzeniu normalnej porcji. Dr inż. Ewa Halicka z Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW wyjaśnia, że żywność funkcjonalna musi być wysoko przetworzona. Nie zaliczają się do niej np. świeże owoce, choć mają pozytywny wpływ na zdrowie.

Żywność może być uznana za funkcjonalną, jeżeli udowodniono jej korzystny, nie licząc odżywczego, wpływ na jedną lub więcej funkcji organizmu. Może to polegać na poprawie stanu zdrowia, samopoczucia, a także zmniejszaniu ryzyka zapadania na określone choroby. Wpływ na zdrowie musi być udokumentowany naukowo i opisany.

Konieczna jest znajomość pozytywnych efektów, jak również możliwych skutków ubocznych wszystkich składników danego produktu i ich wzajemnego wpływu.

Żywność funkcjonalna powinna także charakteryzować się wysoką wartością sensoryczną oraz wygodą w stosowaniu.

Ma ona m.in. obniżać poziom cholesterolu, usprawniać działanie układu pokarmowego, zwiększać odporność, ułatwiać zwiększenie wydolności fizycznej, gwarantować prawidłowy rozwój, skracać czas trwania choroby, ułatwiać powrót do formy, skracać czas rekonwalescencji.

Wynika to głównie z obecności w jej składzie tzw. substancji bioaktywnych, które wpływają pozytywnie na wybrane procesy metaboliczne w organizmie.

Żywność funkcjonalna obejmuje produkty i preparaty spożywcze uzyskiwane poprzez: dodanie do powszechnie spożywanych produktów spożywczych substancji biologicznie aktywnych, projektowanie nowego składu chemicznego wyrobów spożywczych, np. margaryn zawierających stanole i sterole, hamujące wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego, produkcję preparatów zawierających biologicznie aktywne substancje otrzymywane z naturalnych surowców roślinnych i zwierzęcych, np. wyciągi olejowe z nasion grejpfruta czerwonego, suszone ekstrakty z wytłoków czerwonych winogron. Wykorzystuje się probiotyki - żywe mikroorganizmy poprawiające skład mikrofl ory jelitowej i zwiększające odporność organizmu - oraz prebiotyki, tj. substancje stanowiące podłoże, a przez to stymulujące rozwój pożytecznej mikrofl ory jelitowej. Obniża się także wartość energetyczną produktów spożywczych: przez ograniczenie zawartości tłuszczów i sacharozy (produkty typu light), przez zastąpienie tłuszczu i cukru substancjami o niższej wartości energetycznej wywołującymi podobne wrażenia sensoryczne i ewentualnie efekt sytości (upodobnienie), przez całkowite wyeliminowanie tłuszczu i cukru ze składu produktu i zastąpienie ich substancjami, które nie są trawione i wchłaniane w przewodzie pokarmowym (substytucja).

Stres, sport, brak czasu