Zagrożenie niebezpiecznymi chorobami zwierząt hodowlanych, przede wszystkim bydła (BSE), sprawiło, że w 2001 r. Komisja Europejska zabroniła stosowania w żywieniu zwierząt hodowlanych pasz pochodzenia zwierzęcego, czyli mączek mięsno-kostnych. Rezultatem tej decyzji - zwraca uwagę prof. Tomasz Twardowski z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN - był znaczny niedobór białka paszowego; w krajach Wspólnoty zabrakło milionów ton pasz treściwych.

Zastąpienie ich paszami roślinnymi okazało się możliwe przede wszystkim dzięki soi. Europa zwiększyła więc jej import z Ameryki Północnej, gdzie uprawiana jest soja genetycznie zmodyfikowana (GMO) - jej produkcja jest znacznie tańsza. W przypadku tej rośliny, podobnie jak innych GMO, zabiegi genetyczne uodporniły jej uprawy na herbicydy służące do zwalczania chwastów, a także na szkodniki.

Na świecie produkuje się rocznie 220 mln ton soi - 80 proc. przypada na USA, Argentynę i Brazylię. 90 proc. to soja GMO. W ub.r. Polska sprowadziła ok. 1,9 mln ton śruty GMO, w tym roku będzie to zapewne ok. 2 mln ton.

Władze Unii nakazały zbadanie ewentualnego ryzyka związanego z obecnością w środowisku oraz konsumpcją roślin modyfikowanych genetycznie. Wydano na ten cel w latach 1995-2002 przeszło pół miliarda euro - by ostatecznie dojść do wniosku, że rośliny GMO nie tylko nie stanowią zagrożenia, ale w realnych warunkach są wręcz bezpieczniejsze niż rośliny standardowe.

Nie stwierdzono różnic w charakterystyce żywieniowej pomiędzy paszą genetycznie modyfikowaną a tradycyjną - podkreśla prof. Twardowski. W wieloletnich pracach międzynarodowych europejskich zespołów badawczych brali udział także polscy uczeni. I na tym, przynajmniej w przypadku Polski, kończy się paszowego dramatu akt pierwszy.

Soja, soja ponad wszystko

Akt drugi jeszcze się nie rozpoczął. Ale jego scenariusz powstał ponad rok temu, gdy w lipcu 2006 r. Sejm przyjął ustawę o paszach. Jeden z jej zapisów wprowadza zakaz stosowania "pasz genetycznie zmodyfikowanych oraz organizmów genetycznie zmodyfikowanych przeznaczonych do użytku paszowego" od 11 sierpnia 2008 r., po dwuletnim moratorium od chwili ogłoszenia ustawy.