Jana specjalizuje się w wyrobach świeżych i nie ma, jak mówi prezes Maria Czwojdrak, jednego sztandarowego produktu. Jej specjalnością są klasyczne twarogi, maślanka i inne napoje mleczne. Świeże mleko traci rynek na rzecz produktów jego fermentacji - jogurtów i (przede wszystkim) kefirów oraz maślanki. W Środzie nowością jest teraz maślanka straciatella - z drobinkami twardej czekolady. Masło - podkreśla pani prezes - jest produkowane tradycyjnymi metodami i zachowuje znakomity smak i zapach.

- Jako pierwsi w Polsce, jeszcze w końcu lat osiemdziesiątych, zaczęliśmy produkować jogurty owocowe. Zarobiliśmy na tym naprawdę duże pieniądze. Dziś sytuacja finansowa spółdzielni jest dobra - mówi Maria Czwojdrak. Nie chce jednak ujawnić wysokości przychodów i zysku, ani ilości skupowanego mleka.

Od von Duszyńskiej do AK

Mleczarnię w Środzie Wielkopolskiej Jadwiga Teodora von Duszyńska uruchomiła na przełomie lat 1884-85. W okolicy nie było żadnej mleczarni, a warunki do prowadzenia hodowli dobre, więc nic dziwnego, że pomysł wypalił. Mleczarnia na pewno zaczęła działać z początkiem roku 1885 i są na to dowody na piśmie.

Mają one postać unikalnego dokumentu - zezwolenia na pracę w niedziele i święta, które właścicielka dostała od miejscowej policji 23 lutego 1885 roku. Oryginał tego zezwolenia (wydanego oczywiście w języku niemieckim) do dzisiaj zachował się w archiwum spółdzielni. Prezes Maria Czwojdrak, opowiadając o początkach 123-letniej historii "Jany", z dumą prezentuje ten dokument, pięknie wykaligrafowany tzw. szwabachą. Zachowały się też XIXwieczne raporty z cyklicznych przeglądów technicznych kotła parowego.

Spółdzielnia powstała w 1905 roku, a 15 marca 1906 r. wykupiła od pani von Duszyńskiej mleczarnię. W roku następnym oddano do użytku budynek przy ulicy Daszyńskiego, do dzisiaj będący częścią zakładu. Spółdzielnia od początku aż do II wojny światowej była głównie w rękach niemieckich. W roku 1927 tylko 20 z 63 spółdzielców było Polakami.

W latach przed I wojną spółdzielnia przerabiała 25 tys. litrów mleka dziennie. W 1929 r. zajęła pierwsze miejsce w skupie i przerobie mleka wśród wielkopolskich mleczarni.