Trendy nakreślające rozwój opakowań związane są przede wszystkim z ochroną i zapotrzebowaniem opakowanych towarów, ponieważ spełniają one określone funkcje ochronne, generalnie, takie jak [1]:

• ochrona zapakowanego produktu;
• ochrona środowiska;
• ochrona użytkownika produktu.

Wymienione funkcje opakowań muszą jednak zabezpieczać odpowiednie materiały opakowaniowe, a także zbudowane z nich opakowania, co jest uwarunkowane rozwojem inżynierii materiałowej, jak i technik pakowania, a także ich jakością [2]. Rozwój w tym zakresie jest w ostatnich latach niezwykle dynamiczny, w niektórych przypadkach sięga po techniki kosmiczne [3]. Ale funkcje opakowań muszą też zabezpieczać ekonomiczną stronę pakowanych weń towarów - być atrakcyjne, przyciągające wzrok klientów, a więc spełniać tym samym wymagania wysoce konkurencyjnego rynku, jak na przykład w kosmetyce [4]. Są więc jednym z podstawowych elementów całego procesu obrotu towarowego w tym zakresie [5].

Aktualna definicja opakowania przedstawiona w dyrektywie WE 94/62/EC w brzmieniu: "Opakowanie oznacza wszystkie produkty wykonane z jakichkolwiek materiałów dowolnego pochodzenia, wykorzystywanych do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania i prezentacji towaru, poczynając od surowców do towarów przetworzonych i od producenta do użytkownika lub konsumenta" w pełni określa wymagania stojące przed opakowaniami, a w zasadzie przed współczesnym opakowalnictwem, generalnie więc przed gospodarką opakowaniową, zarówno w skali świata, jak i naszego kraju.

W niniejszym opracowaniu przedstawiono zarys stanu aktualnego i trendów w zakresie opakowań w Polsce i na świecie, a w zasadzie szerzej - roli opakowalnictwa. Zasygnalizowano również rolę opakowań etykietowanych i bezpośrednio z nadrukiem.

Opakowania - stan aktualny

W Polsce prowadzi działalność ok. 5 tys. firm, które zajmują się produkcją i dystrybucją opakowań, materiałów opakowaniowych, maszyn i urządzeń do pakowania i produkcji opakowań, a także zajmujących się gospodarką odpadami opakowaniowymi. Branża opakowań dostarcza ok. 2,2% PKB [6]. Specyfiką polskiego przemysłu opakowań jest wysoki stopień koncentracji. Według oceny Polskiej Izby Opakowań (PIO) ok. 250 firm z ogólnej liczby 5 tys. to wiodący producenci, którzy dostarczają ok. 75% ogólnej produkcji [6]. Analiza strategiczna branży opakowań w Polsce wskazuje istotny wpływ makro- i mikrootoczenia na funkcjonowanie tej branży (rys. 1) [7].