REKLAMA

Portalspozywczy.pl - portal branży spożywczej i handlu

REKLAMA

Ekologiczne nasiennictwo ziemniaka. Argumenty za i przeciw

  • www.wiesjutra.pl
  • Autor: Wieś Jutra
  • Data: 12-03-2009, 13:23

W ostatnich latach obserwuje się w krajach europejskich - w tym i w Polsce - wzrost zapotrzebowania na produkty ekologiczne. Rosnący popyt na te produkty stworzył korzystne warunki do rozwoju ekologicznej produkcji roślinnej. Produkcja ekologiczna dostarcza nie tylko zdrowej żywności, ale pozwala również na utrzymanie czystości środowiska, co ma niebagatelne znaczenie dla ludzkości w dobie rosnącego uprzemysłowienia świata.

REKLAMA

Ze względu na zakaz (ustawa o rolnictwie ekologicznym z dnia 20 kwietnia 2004 r. . Dz. U. nr 93, poz. 898) stosowania w produkcji ekologicznej środków produkcji przetworzonych technologicznie (nawozy mineralne, chemiczne środki ochrony roślin), produkcja ta jest znacznie trudniejsza i bardziej kosztowna od produkcji konwencjonalnej. Z uprawianych w Polsce gatunków, ziemniak jest jedną z trudniejszych w ekologicznej uprawie roślin, ze względu na dużą pracochłonność oraz groźne patogeny tej rośliny (zaraza ziemniaka, rizoktonioza, stonka ziemniaczana, wirusy), których wystąpienie w dużym nasileniu powoduje wysoką zniżkę plonów.

Warunkiem dalszego rozwoju towarowej produkcji ekologicznej ziemniaka jadalnego jest równoległe prowadzenie nasiennictwa ekologicznego tej rośliny. Wynika to z obowiązującego od 2004 roku, unijnego nakazu stosowania sadzeniaków ekologicznych w tego rodzaju produkcji. Ponadto, należy pamiętać, że stosowanie w technologii produkcji zdrowych, o wysokiej wartości nasiennej sadzeniaków, jest warunkiem uzyskania wysokich i stabilnych plonów ziemniaka. Ekologiczna produkcja nasienna jest technologią bardzo trudną i wymaga dużej wiedzy w zakresie agrotechniki uprawy oraz warunków rozwoju chorób i szkodników ziemniaka. Proces produkcji sadzeniaków jest regulowany przepisami prawnymi zawartymi w 2 ustawach (ustawa o nasiennictwie i ustawa o rolnictwie ekologicznym) oraz rozporządzeniach do tych ustaw.

Największą przeszkodą w drodze do uzyskania zdrowych, o wysokiej wartości nasiennej sadzeniaków jest występowanie chorób wirusowych odpowiedzialnych za degenerację, czyli tzw. wyradzanie się ziemniaków. Do najgroźniejszych wirusów wywołujących te choroby zaliczamy wirus Y (PVY - potato virus Y), wirus liściozwoju (PLRV - potato leaf roll virus) oraz wirus M (PVM - potato virus M). W zależności od ostrości objawów oraz stopnia porażenia, wirus Y oraz wirus liściozwoju może spowodować straty w plonie sięgające nawet 70-85%, a wirus M - 30%. Przyjmuje się, że 1% porażenie wirusem Y powoduje o 0,5% zniżkę plonu. Wymienione wirusy są przenoszone przez mszyce ziemniaczane (wektory wirusów), z których największe znaczenie ma mszyca szakłakowo-ziemniaczana - główny wektor wirusa Y i wirusa M oraz mszyca brzoskwiniowa . główny wektor wirusa liściozwoju. W nasiennictwie konwencjonalnym porażenie wirusami jest skutecznie ograniczane przez zabieg zwalczania mszyc insektycydami oraz opryskiwanie roślin olejami mineralnymi (Sunspray 850 EC). Ponieważ stosowanie preparatów chemicznych w ekologicznych uprawach jest niedopuszczalne, należy wykorzystać inne czynniki ograniczające porażenie roślin i bulw chorobami.

O wartości nasiennej sadzeniaków limitowanej przede wszystkim ich zdrowotnością decydują głównie trzy czynniki:
- strefa zagrożenia wirusami (presja infekcyjna),
- odporność odmian na wirusy,
- zabiegi agrotechniczne.

W oparciu o sumy średnich temperatur dobowych decydujących o rozwoju i lotach mszyc, Polska została podzielona na 4 główne strefy zagrożenia dwoma głównymi wirusami (wirus Y i wirus liściozwoju) . rys. 1. Polska północna, gdzie średnie temperatury są niższe i co opóźnia wiosenny lot mszyc została zaliczona do strefy I - najzdrowszej, natomiast Polska południowo-zachodnia do strefy IV - najbardziej zagrożonej.

Ze względu na specyficzną technologię, ekologiczna uprawa sadzeniak ów jest możliwa tylko w I i ewentualnie II strefie zagrożenia. Produkcja sadzeniaków ekologicznych w pozostałych strefach jest praktycznie niemożliwa, nawet w przypadku uprawy odmian wysokoodpornych na wirusy.

Odporność odmian na choroby (szczególnie na wirusy) ma ogromne znaczenie w ekologicznej produkcji nasiennej. Wyprodukowanie zdrowych sadzeniaków wg norm prawnych jest możliwe tylko w latach i strefach zagrożenia o małej presji infekcyjnej wirusów i przy uprawie odmian o odporności na dwa główne wirusy nie mniejszej niż 6,5-7 w skali 9-stopniowej.

W badaniach własnych prowadzonych w III strefie zagrożenia wirusami, reprodukcja odmian wysadzonych w stopniu CB (dawna klasa A) i charakteryzujących się niższą odpornością, okazała się całkowicie zawodna (wysokie porażenie) . tabela 1. Z kolei odmiany o wysokiej odporności . mimo, że były reprodukowane w strefie o dużej presji infekcyjnej wirusów. uległy niskiemu porażeniu albo nie poraziły się wcale. Warto dodać, że na plantacji nie były prowadzone zabiegi selekcji negatywnej. Przy doborze odmian do uprawy ekologicznej . oprócz wysokiej odporności na wirusy.

Należy uwzględnić takie cechy, jak: wczesność (zalecane odmiany wczesne i średnio wczesne), podwyższona odporność na zarazę ziemniaka odmian późniejszych oraz mniejsze wymagania glebowe, pokarmowe i wodne. Dużą rolę w ochronie roślin przed chorobami spełnia właściwy dobór stanowiska i płodozmianu, staranna i właściwa uprawa gleby oraz niszczenie chwastów (mechaniczne). Czynniki te wpływają na poprawę kondycji roślin, co czyni je odporniejszymi na czynniki chorobotwórcze.

W produkcji nasiennej zaleca się stosować wczesny termin sadzenia oraz podmiełkowywanie lub pobudzanie bulw przed sadzeniem. Zabiegi te wpływają na przyspieszenie i wyrównanie wschodów oraz skracają okres wegetacji, dzięki czemu zmniejsza się porażenie rizoktoniozą oraz zarazą ziemniaka. Ponadto, rośliny nabywają wcześniej odporność związaną z wiekiem na wirusy, co w rejonach o małej presji infekcyjnej wpływa również na ograniczenie porażenia wirusami.

Podstawowym, a jednocześnie stosunkowo prostym zabiegiem ograniczającym porażenie roślin chorobami jest selekcja negatywna. Zabiegi selekcji negatywnej na plantacji nasiennej powinny byæ bezwzględnie wykonywane, niezależnie od strefy zagrożenia i odporności odmiany. Podczas przeprowadzonych zabiegów usuwamy z plantacji wszystkie rośliny z objawami chorób wirusowych, bakteryjnych i grzybowych oraz rośliny obcych odmian. Nieusunięte w porę chore rośliny stają się potencjalnym źródłem infekcji dla sąsiednich zdrowych roślin. Najlepsze efekty daje selekcja na plantacji wyrównanej, na której łatwiej jest odróżniæ rośliny chore odbiegaj ące wyglądem od roślin zdrowych. Wyrównaniu roślin na plantacji sprzyja staranna uprawa gleby, rozfrakcjonowanie bulw oraz pobudzenie lub podkiełkowanie bulw przed sadzeniem.

Istotnym warunkiem skutecznej selekcji negatywnej jest termin pierwszego jej przeprowadzenia. Wcześniejsze wykonanie tego zabiegu umożliwia wczesny termin sadzenia oraz podkiełkowanie lub pobudzenie sadzeniaków. Im wcześniejszy termin wykonania pierwszej selekcji tym efektywność zabiegu wyższa. Pierwszą selekcję przeprowadzamy natychmiast po ukazaniu się objawów chorobowych na roślinach, co ma miejsce po ok. 2-3 tygodni od wschodów (rośliny mają ok. 20 cm wysokości). Zabiegi selekcji negatywnej należy powtarzać co 6-10 dni aż do zakwitnięcia roślin.

Ponieważ w produkcji ekologicznej nie wolno stosować pestycydów, na ekologicznej plantacji nasiennej należy wykonać przynajmniej 4-5 zabiegów selekcji negatywnej w okresie wegetacji.

Usunięte w czasie selekcji chore rośliny należy wynieść daleko poza obręb plantacji w gęstych workach lub koszach i następnie zniszczyć. Pozostawienie usuniętych roślin na brzegu pola, stwarza niebezpieczeństwo przeniesienia chorób na rośliny rosnące w pobliżu.

Innym, specyficznym dla nasiennictwa zabiegiem ograniczającym porażenie wirusami jest wczesne niszczenie naci. Skuteczność tego zabiegu jest wyższa w strefie o małej presji infekcyjnej wirusów (późniejszy lot mszyc) oraz u odmian wczesnych i średniowczesnych.
Efektywność zabiegu podnosi również wczesny termin sadzenia podkiełkowanymi lub pobudzonymi bulwami. Na ekologicznej plantacji nasiennej zabieg ten można przeprowadzić tylko w sposób mechaniczny, co może w pewnym stopniu obniżyć jego skuteczność.

Po 2-3 tygodniach od zabiegu należy przeprowadzić zbiór bulw. Dłuższe przetrzymywanie bulw w glebie naraża je na zwiększone porażenie chorobami grzybowymi i bakteryjnymi.

Przy zbiorze bulw z plantacji nasiennej, korzystnie jest zebrane z dwóch brzeżnych redlin bulwy przeznaczyć na cele inne niż sadzeniaki. Wyłączenie tych bulw z plonu może poprawiæ przeciętną zdrowotność sadzeniaków ze względu na to, że nalot mszyc jest z reguły Największy na brzegi pól, co automatycznie zwiększa prawdopodobieństwo zakażenia roślin wirusami.

Literatura

Gabriel W. 1965: Rejony degeneracji ziemniaków w Polsce. IUNG Warszawa .Puławy.
Gabriel W. 1989: Epidemiologia chorób wirusowych ziemniaka. PWN Warszawa.
Goliszewski W., Zarzyñska K. 2008: Porażenie bulw wirusami . badania własne 2005-2007.
Iskrzycka T., £aniecka B. 1983: Wpływ niszczenia naci różnymi metodami na zdrowotność sadzeniaków 19 odmian ziemniaka. Biul. Inst. Ziem., 30, s. 7-16.
Pawińska M. 2007: Ochrona ekologicznych upraw ziemniaka. Ziem. Pol., 2, s. 38-43.
Wisłocka M., Goliszewski W. 1982: Selekcja tradycyjna i chemiczna na plantacjach nasiennych ziemniaka. Biul.
Inst. Ziem., 28, s. 55-64.
Wróbel S. 2003: Ochrona plantacji nasiennych olejem mineralnym Sunspray 850 EC przed wirusami nietrwałymi. Ziem. Pol., 2, s.10-17.
Ustawa o rolnictwie ekologicznym z 20 kwietnia 2004 r., Dz. U. nr 93, poz. 898.
Ustawa o nasiennictwie z 26 czerwca 2003 r. Dz. U. nr 137, poz. 1299.

KOMENTARZE

Artykuł nie posiada jeszcze komentarzy! Twój może być pierwszy. Wypowiedz się!

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

SUBSKRYBUJ PORTALSPOZYWCZY.PL

NEWSLETTER

Najważniejsze informacje portalu portalspozywczy.pl prosto do Twojej skrzynki pocztowej

Portal Spożywczy: polub nas na Facebooku


Portal Spożywczy: dołącz do nas na Google+


Obserwuj Portal Spożywczy na Twitterze


REKLAMA
Oferty pracy (26 526) + DODAJ OFERTĘ



Polecane oferty


Nasi partnerzy

  • hrk.pl
  • monsterpolska.pl
  • jobs4sales.pl
  • przedstawiciele.pl
  • jobexplorer.pl
  • jobexpress.pl
  • infopraca.pl
  • praca.pl
  • praca.pl
Oferty przetargów (2 782 331)


Polecane oferty


Oferty nieruchomości


Polecane oferty


Nasi partnerzy

  • www.industrial.pl
  • www.nportal.pl
  • tabelaofert.pl
Oferty komunikatów (397 664)


Polecane oferty

Nasz partner

  • www.komunikaty.pl
Obiekty konferencyjne

» Wyszukiwanie zaawansowane

REKLAMA

POLECAMY W SERWISACH