REKLAMA

Portalspozywczy.pl - portal branży spożywczej i handlu

REKLAMA

Stan upraw roślin genetycznie zmodyfikowanych na świecie i w Polsce

  • www.wiesjutra.pl
  • Autor: Mgr Julia Górecka
  • Data: 03-02-2009, 14:26

Rośliny genetycznie zmodyfikowane są uprawiane komercyjnie od 1996 roku i areał przeznaczany pod uprawy transgeniczne zwiększa się systematycznie, zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. Jako podstawowe korzyści wynikające z produkcji roślin GM wymienia się między innymi: zmniejszenie kosztów produkcji, wyższy plon o lepszej jakości, ograniczenie stosowania niektórych chemicznych środków ochrony roślin.

REKLAMA

Ze względu na zwiększające się zapotrzebowanie na żywność oraz przeznaczanie obszarów uprawnych na produkcję biomasy wykorzystywanej do wytwarzania biopaliw konieczne staje się opracowanie technologii pozwalających uzyskać wyższe plony bez zwiększania powierzchni upraw.

Wprowadzenie do rolnictwa roślin genetycznie zmodyfikowanych w Stanach Zjednoczonych pozwoliło na znaczne zwiększenie produkcji przy jednoczesnym zmniejszeniu powierzchni upraw kukurydzy. Porównanie plonu i powierzchni upraw kukurydzy w USA w roku 1976 i 2006 przedstawiono w tabeli 1 [Snipes 2008]. Jednocześnie stosowanie transgenicznych roślin pozwala na ograniczenie zabiegów agrotechnicznych, takich jak: orka, zabiegi ochrony roślin, w związku z czym obniżają się koszty produkcji rolniczej. Zmiana technologii uprawy ma również wymierne korzyści dla środowiska, jako przykłady można wymienić redukcję erozji gleby, zmniejszenie produkcji dwutlenku węgla (przez ograniczenie zużycia paliw przez maszyny rolnicze), ochronę siedlisk ptaków występujących w pobliżu pól uprawnych oraz populacji owadów pożytecznych.

Jako dodatkową korzyść wymienia się polepszenie jakości plonu przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby zabiegów z użyciem chemicznych środków ochrony roślin, na skutek uszkodzeń powodowanych na kukurydzy przez omacnicę prosowiankę (Ostrinia nubilalis) w znaczącym stopniu zwiększa się porażenie kolb kukurydzy patogenami takimi jak Fusarium czy Alternaria. W ziarniakach odmian kukurydzy z wprowadzonym genem Bt warunkującym odporność rośliny na omacnicę prosowiankę stwierdzono 30-40 krotny spadek zawartości szkodliwych dla zdrowia mykotoksyn wytwarzanych przez patogeny grzybowe, bez konieczności wykonywania dodatkowych oprysków [Snipes 2008].

Uprawy transgeniczne na .wiecie

Areał roślin genetycznie zmodyfikowanych na .wiecie konsekwentnie wzrasta z każdym rokiem, zastępując uprawy tradycyjne, zwiększa się także systematycznie liczba krajów, w których uprawia się rośliny transgeniczne. Według raportu ISAAA (International Sernice for the Acquisition of Agri-biotech Applications) w 2007 roku genetycznie zmodyfikowane rośliny uprawiane były w 23 krajach, przy czym ponad połowę (12) stanowiły kraje rozwijające się.

Wzrost powierzchni upraw o ponad 1 milion hektarów zanotowano w Stanach Zjednoczonych, Argentynie, Brazylii, Kanadzie, Indiach, Chinach, Paragwaju, Południowej Afryce, pozostałe kraje, w których produkowano rośliny GM to: Urugwaj, Filipiny, Australia, Hiszpania, Meksyk, Kolumbia, Francja, Honduras, Czechy, Portugalia, Niemcy, Słowacja i Rumunia. Po raz pierwszy w 2007 roku uprawy transgeniczne pojawiły się w Chile (25 tys. ha) i w Polsce (327 ha) [James 2008]. Całkowita powierzchnia upraw biotechnologicznych na świecie w 2007 roku wyniosła 114,3 mln hektarów, co stanowi wzrost o 12% w stosunku do roku 2006. Od roku 1996 areał roślin zmodyfikowanych genetycznie wzrósł 67-krotnie. Liczba rolników decydujących się na zasiew nasion odmian transgenicznych po raz pierwszy osiągnęła liczbę 50 milionów.

Uprawy transgeniczne są coraz szerzej akceptowane nie tylko przez wielkoobszarowych producentów w krajach bogatych i rozwiniętych, lecz również w krajach rozwijających się, wśród małoobszarowych rolników. Według raportu ISAAA ponad 90% nowych producent ów upraw transgenicznych stanowili w 2007 roku rolnicy z krajów rozwijających się, charakteryzujących się rozdrobnioną infrastrukturą rolniczą. Wzrost liczby dużych producentów rolnych w krajach rozwiniętych wyniósł 1 milion.

Największymi producentami roślin GM pozostały Stany Zjednoczone (50% globalnego areału roślin transgenicznych), Argentyna, Brazylia i Kanada, jednocześnie 43% całkowitego wzrostu powierzchni upraw biotechnologicznych zanotowano w krajach rozwijających się. Coraz częściej stosowane są także rośliny z wprowadzonymi na drodze transgenezy dwoma lub trzema nowymi cechami (np. odporność na herbicydy i dwa gatunkiszkodników). Takie uprawy w 2007 roku pojawiły się między innymi w USA, Kanadzie, na Filipinach, w Meksyku czy Argentynie. Wprowadzanie kompleksu różnych odporności pozwala na dalsze ograniczenie zabiegów ochronnych, co może w przyszłości powodować coraz częstsze stosowanie takich roślin.

Wśród gatunków roślin genetycznie zmodyfikowanych uprawianych na .wiecie w 2007 roku nadal większość stanowią rośliny ważne ze względów ekonomicznych bądź stanowiące podstawę wyżywienia, takie jak soja. Najważniejszy komponent pasz dla zwierząt hodowlanych (57% wszystkich roślin GM), kukurydza (25% całkowitej powierzchni upraw), bawełna (13%) i rzepak (5%). Zwiększone zapotrzebowanie na biomasę spowodowane coraz szerszym stosowaniem biopaliw spowoduje prawdopodobnie w kolejnych latach dalszy wzrost zarówno powierzchni upraw roślin transgenicznych, jak i kolejne modyfikacje prowadzące do zwiększenia plonu oraz polepszenia jakości technologicznej roślin.

Stan upraw biotechnologicznych w Polsce

Według raportu ISAAA pierwsze komercyjne uprawy roślin genetycznie zmodyfikowanych w Polsce po raz pierwszy zanotowano w 2007 roku, a ich areał wyniósł nieco ponad 300 hektarów. Jedyną genetycznie zmodyfikowaną rośliną dopuszczoną do uprawy na terenie Unii Europejskiej jest kukurydza MON 810 z genem pochodzącym z bakterii glebowej Bacillus thuringensis, tzw. kukurydza Bt, odporna na omacnicę prosowiankę.

Rząd Polski dnia 18 listopada 2008 roku przyjął Ramowe Stanowisko Rządu RP dotyczące Organizmów Genetycznie Zmodyfikowanych (GMO), ustosunkowując się do przepisów prawnych Unii Europejskiej, dopuszczających na terenie UE uprawę transgenicznych odmian kukurydzy. Dokument zawiera stanowisko rządu RP dotyczące:

1. Zamkniętego użycia GMO (modyfikacje genetyczne organizmów, prowadzenie kultur organizmów genetycznie zmodyfikowanych oraz magazynowanie, transport, niszczenie i usuwanie w obrębie zakładu inżynierii genetycznej, lub inne wykorzystanie tych organizmów, podczas którego stosowane są zabezpieczenia w postaci zamkniętej instalacji, zamkniętego pomieszczenia lub innej fizycznej bariery, jak również prace naukowe w systemie zamkniętym).

2. Zamierzonego uwolnienia organizmów genetycznie zmodyfikowanych do środowiska w celach doświadczalnych (bez stosowania zabezpieczeń mających na celu ograniczenie ich kontaktu z ludźmi i środowiskiem, mające na celu określenie wpływu organizmów genetycznie zmodyfikowanych na zdrowie ludzi i na środowisko, pozwalające na otrzymanie wyników dotyczących bezpieczeństwa lub zagrożenia ze strony badanego organizmu).

3. Wprowadzenia do obrotu GMO jako produktów lub w produktach (produkty GM dopuszczone do obrotu na terenie UE mogą być użytkowane i wykorzystane we wszystkich gałęziach przemysłu, z wyłączeniem stosowania ich jako żywność lub pasza, przy czym dopuszczenie każdego produktu jest rozpatrywane indywidualnie). Produkty GM dopuszczane do obrotu jako pasza lub żywność muszą być znakowane, przy czym zgodnie z traktatową zasadą swobodnego przepływu towarów Polska nie może zabronić na swoim terytorium obrotu żywnością i paszami GM, umieszczonymi na rynku UE zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej. Obecnie w Rejestrze żywności GM i Pasz GM zarejestrowane jest ok. 25 rodzajów modyfikacji.

4. Uprawy gatunków roślin GM . zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi uprawa roślin GM możliwa jest po wprowadzeniu ich do obrotu z przeznaczeniem do uprawy zgodnie z Dyrektywą 2001/18/WE bąd. Rozporządzeniem 1829/2003/WE, a następnie jej zarejestrowaniu zgodnie z przepisami Dyrektywy 2002/53/WE i wpisaniu do krajowego lub Wspólnotowego katalogu roślin uprawnych.

Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzeniu do obrotu z możliwością uprawy roślin GM i uczestnicząc w procedurze autoryzacji i biorąc udział w głosowaniach na forum UE będzie wyrażał stanowisko negatywne głosując przeciwko wprowadzaniu do obrotu i uprawy nowych roślin genetycznie zmodyfikowanych.

Według Ramowego Stanowiska Rządu RP dopuszcza się prowadzenie prac zamkniętego użycia GMO, ale opowiada się przeciwko zamierzonemu uwalnianiu GMO do środowiska w celach doświadczalnych. Zasadne jest prowadzenie przez jednostki naukowe i szkoły wyższe doświadczeń mających na celu uzyskanie wyników rolno-środowiskowych dotyczących wpływu GMO na środowisko.

Rząd Polski chcąc, aby Polska uzyskała status kraju wolnego od GMO. Opowiada się przeciwko wprowadzaniu GMO do obrotu jako produktów i w produktach, oraz przeciwko wprowadzeniu do obrotu z możliwością uprawy roślin genetycznie zmodyfikowanych.

W roku 2008 areał upraw roślin genetycznie zmodyfikowanych wzrósł w Unii Europejskiej o kolejne 21%, osiągając powierzchnię 107,719 ha. Największy wzrost obszaru upraw tego typu zanotowano w Rumunii (1942%), natomiast w Polsce wzrost ten wyniósł 838% (3 000 ha) (EuropaBio). Obecnie na terenie UE do uprawy dopuszczona jest tylko kukurydza MON 810, zostały jednak złożone wnioski na wprowadzenie do uprawy kolejnych 8 roślin GM, m.in. kukurydzy odpornej na szkodniki z rzędu Lepidoptera (motyle) i na glifosat, kukurydzy odpornej na glifosat, kukurydzy odpornej na szkodniki z rzędu Coleoptera (chrząszcze) i glufosynat amonowy, soi odpornej na glufosynat amonowy. Według przewidywań ISAAA obszar upraw genetycznie zmodyfikowanych będzie wzrastał, głównie ze względów ekonomicznych, lecz także ekologicznych.

Organizacje ekologiczne jednak w zdecydowany sposób przeciwstawiają się wszelkim uprawom biotechnologicznym, podkreślając potencjalne, nieprzewidziane zagrożenia dla środowiska naturalnego, jak i przypadki strat ekonomicznych u rolników uprawiających rośliny GM. Według raportu Greenpeace będącego odpowiedzią na raport ISAAA, na .wiecie wzrasta nieufność rolników i konsumentów w stosunku do upraw GM, a nasilone protesty rolników i rządów doprowadzą do stopniowego zmniejszania się obszarów przeznaczonych pod uprawy roślin transgenicznych [Greenpeace 2008].

KOMENTARZE: (4)

Wypowiedz się! Twoja opinia jest ważna!

  • xyz 25-08-2009, 11:47:
Odp do Robert
A czy wiesz co to wogóle są te GMO? Z Twojej opinii wynika, że nie masz najmniejszego pojęcia na ten temat. Gdybyś uważnie śledził wszelkie badania to wiedziałbyś, że naturalnie występujące rośliny z roku na rok stają się coraz mniej "atrakcyjne" do hodowli. Wynika to z obecnego postępu technologii oraz jak napewno wiesz przyrostu naturalnego i postępującej globalizacji. Do co my "dajemy naturze" czyli wszelkie produkty z procesów technologicznych emitowane do atmosfery, wycinka lasów itp eksploatacje naturalnych źródeł maja swoje przełożenie na nasze zdrowie. Nie wmówisz mi, że np taka kukurydza GM jest zła bo jest zła, przy tym nie posługujesz się żadnym argumentem, który by mnie przekonał. Wiesz ile wydaje się na ochronę roślin? Miliony złotych. A substancje czynne, zawarte np w herbicydach czy pestycydach, mogą pozostawać w roślinie, jednocześnie chwasty, przeciwko którym jest taka substancja stosowana uodparniają się na nią. A takich odpornych badyli jest od groma. Więc kto przyczynił się takiego zjawiska? My, ludzie. Korzystając z dóbr natury stworzyliśmy nowe odmiany chwastów, które nie dają się zwalczyć w żaden konwencjonalny i "ekologiczny" sposób. Nie ma dowodów świadczących przeciwko GMO, o ich ewentualnych pseudo zdrowotnych właściwościach, a wszelkie wzmianki na ten temat są rozpowrzechniane przez organizacje proekologiczne, nie poparte żadnymi dowodami.
  • Robert 12-07-2009, 01:07:
Moderator: komentarz został usunięty ze względu na naruszenie zasad forum. Prosimy o zachowanie kultury dyskusji.
  • Wac 16-06-2009, 19:20:
Z całym szacunkiem dla autorki (jeśli to ta Pani co ją kojarzę z SGGW), ale dane Greenpeace są wątpliwej jakości i ciężko ustosunkowywać się do czegoś co może okazać się zwykłym przekłamaniem. W przeszłości zdażało się, że G mówił jedno, a kilka tygodni raporty WHO pomniejszały podane przez G dane 3-4 razy. Ale mniejsza o to. Zastanawia mnie natomiast co powoduje poza pieniędzmi taką zawieruchę wokół GMO. "Niepewność" jak GMO wpłynie na środowisko naturalne? Proszę... Działamy na środowisko naturalne tak destrukcyjnie, że GMO jest ostatnim naszym problemem. Zamiast zajmować się marginesem (bo tym jest GMO - wprowadźmy obowiązek oznaczania oraz rygorystyczne wymagania przy uprawie i już, rynek zweryfikuje czy warto oraz czy się boimy czy też wolimy tanio), zajmijmy się uodparnianiem owadów i roślin na herbi i pestycydy! Na wyniszczanie gatunków naturalnych i zastępowanie ich odmianami krzyżowymi nastawionymi na duży plon czy też rozbijanie całych biocenoz nieracjonalną polityką eksploatacji rolniczej (o agrocenozach nawet nie wspomnę bo te przypominają powoli gatunkowe pustynie - rolnik nawet jak słyszał o ochronie różnorodności to ma to w poważaniu i robi swoje). Ale to się nie sprzedaje tak dobrze jak problemy zastępcze, jak GMO...

Zobacz wszystkie komentarze (4)

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

SUBSKRYBUJ PORTALSPOZYWCZY.PL

NEWSLETTER

Najważniejsze informacje portalu portalspozywczy.pl prosto do Twojej skrzynki pocztowej

Portal Spożywczy: polub nas na Facebooku


Portal Spożywczy: dołącz do nas na Google+


Obserwuj Portal Spożywczy na Twitterze


REKLAMA
Oferty pracy (28 811) + DODAJ OFERTĘ



Polecane oferty


Nasi partnerzy

  • hrk.pl
  • monsterpolska.pl
  • jobs4sales.pl
  • przedstawiciele.pl
  • jobexplorer.pl
  • jobexpress.pl
  • infopraca.pl
  • praca.pl
  • praca.pl
Oferty przetargów (2 782 331)


Polecane oferty


Oferty nieruchomości


Polecane oferty


Nasi partnerzy

  • www.industrial.pl
  • www.nportal.pl
  • tabelaofert.pl
Oferty komunikatów (397 664)


Polecane oferty

Nasz partner

  • www.komunikaty.pl
Obiekty konferencyjne

» Wyszukiwanie zaawansowane

REKLAMA

POLECAMY W SERWISACH