Wydruk strony Portalu Spożywczego - www.portalspożywczy.pl

Zwalczanie chwastów jednoliściennych w ziemniakach i niektórych roślinach strączkowych

Skuteczne wyeliminowanie konkurencji ze strony chwastów jest jednym z ważniejszych elementów technologii ochrony ziemniaków czy roślin strączkowych, gwarantujące uzyskanie odpowiednio wysokich plonów. Obserwacje terenowe wskazują na fakt, że czasami trudno uzyskać zadowalające efekty zwalczania chwastów w wymienionych uprawach. Dlatego plantatorzy często poszukują rozwiązań, które by spowodowały większą skuteczność i pewność w rozwiązaniu problemu zachwaszczenia takich plantacji.

Chwasty bardzo łatwo dostosowują się do różnych warunków siedliskowych, stąd ich bardzo duża szkodliwość dla rośliny uprawnej. Strategia polegająca na przystosowaniu się do rytmu rozwojowego rośliny uprawnej sprzyja przetrwaniu danego gatunku, a nierzadko pozwala również na „kolonizowanie” nowych upraw rolniczych. Szkodliwość chwastów zależy przede wszystkim od dwóch czynników: liczebności oraz terminu wystąpienia na plantacji.

Jednym z podstawowych czynników, zapewniających uprawie ziemniaków i roślin strączkowych optymalny wzrost i rozwój, jest wyeliminowanie lub ograniczenie konkurencji ze strony chwastów w odpowiednim terminie rozwojowym samej rośliny uprawnej jak i chwastów.

Dobór odpowiednio selektywnego i skutecznego herbicydu powinien opierać się głównie na dobrej znajomości występującego na danym polu zachwaszczenia. Ponadto odpowiednio wcześniej plantator powinien przeprowadzić lustrację pola, na którym mają być uprawiane ziemniaki czy rośliny strączkowe, w celu określenia jakie gatunki chwastów są dominujące oraz w jakim nasileniu występują. Należy pamiętać również o tym, że skuteczność niszczenia chwastów herbicydami jest uzależniona od kilku czynników, takich jak: wilgotności gleby (dotyczy to w szczególności herbicydów doglebowych, stosowanych przed wschodami), fazy rozwojowej chwastów, odpowiednio dobranego herbicydu, warunków pogodowych podczas wykonywania zabiegu, jak i bezpośrednio po nim, oraz dokładności wykonania oprysku. Po przeprowadzonej lustracji pola, plantator może dokonać wyboru odpowiednich środków i przystąpić do wykonywania zabiegu herbicydowego.

Ziemniaki

Dla producentów ziemniaków najważniejszy jest plon handlowy bulw, który wpływa na opłacalność produkcji. Wysokość plonu oraz jego jakość jest ściśle uzależniona od wielu czynników: opadów, temperatury oraz nasłonecznieniem w okresie wegetacji, a także od ogólnie pojętej agrotechniki (nawożenia, ochrony przed chwastami, szkodnikami i chorobami).

Pierwszym zadaniem, jakie plantator powinien wykonać w ramach ochrony plantacji ziemniaków przed agrofagami, jest zabezpieczenie takiej plantacji przed szkodliwą konkurencją ze strony chwastów. Zagrożenie plantacji ziemniaka ze strony chwastów jest szczególnie duże w początkowym okresie wegetacji (około 40-60 dni od momentu posadzenia) ze względu na brak konkurencji ze strony rośliny uprawnej względem rozwijających się gatunków chwastów.

Chwasty w uprawie ziemniaka mogą powodować straty plonu bulw nawet do 50%, ponadto przyczyniają się do pogorszenia ich jakości oraz utrudniają zbiór, powodując zwiększenie uszkodzeń mechanicznych oraz straty w okresie przechowywania. Do najczęściej spotykanych gatunków na plantacjach ziemniaka, oprócz chwastów dwuliściennych, możemy zaliczyć jednoliścienne chwasty prosowate: chwastnicę jednostronną, paluszniki, włośnice czy wiechliny, a na plantacjach zaniedbanych może wystąpić również perz właściwy.

Odchwaszczanie ziemniaków za pomocą herbicydów jest stosunkowo łatwym procesem, gdyż walkę taką można prowadzić w trzech terminach:

Pierwsze dwa terminy obejmują grupę herbicydów, które mają za zadanie ograniczyć zachwaszczenie poprzez nie dopuszczenie do kiełkowania nasion chwastów. Herbicydy polecane do stosowania w tych terminach niszczą gatunki jednoliścienne roczne (nie niszczą perzu) oraz dwuliścienne. Stosując herbicydy w terminie przedwschodowym warto wziąć pod uwagę dwie praktyczne rady. Pierwsza z nich dotyczy czasu aplikacji herbicydów, który zawsze powinien odbywać się po ostatnim obredleniu i zabronowaniu pola. Natomiast druga rada odnosi się do samej wilgotności pola. Jeżeli wierzchnia warstwa gleby nie jest dostatecznie wilgotna, a prognozy pogody nie przewidują w najbliższym czasie opadów deszczu to należy bezwzględnie zrezygnować z zabiegu przed-wschodowego.

Trzeci termin (powschodowy) zalecany jest w momencie, gdy ziemniaki wytworzą 2-4 liście, ale nie później jak do zakrycia międzyrzędzi.

Należy pamiętać o tym, że taki zabieg musi być dostosowany do fazy rozwojowej zwalczanych gatunków chwastów. W przypadku chwastów prosowatych (chwastnica jednostronna, palusz-niki czy włośnice) najlepsze rezultaty w ich ograniczaniu osiąga się stosując graminicydy* w fazie 2-4 liści, natomiast w przypadku perzu właściwego, gdy jest on w fazie 4-8 liści i osiągnął wysokość około 10-15 cm.

Rośliny strączkowe (np. groch siewny, łubin biały, żółty i wąskolistny)

Rośliny motylkowe grubonasienne (strączkowe) ze względu na swoje właściwości „nawozowe” (pozostawiają po sobie w glebie duże ilości azotu) oraz paszowe (są źródłem dużej ilości białka i skrobi) powinny w najbliższych latach odgrywać w naszym kraju większą rolę.

Dlatego dla uzyskania wysokich plonów roślin strączkowych konieczne jest stosowanie kompleksowej ochrony, mającej na celu zwalczanie wszystkich agrofagów. Jednak jednym z pierwszych zabiegów jaki plantator powinien wykonać na swojej plantacji powinien być oprysk herbicydowy. Rośliny strączkowe wschodzą po około 2-3 tygodniach (w zależności od gatunku, odmiany i warunków klimatyczno-glebowych) od momentu siewu, a w kolejnych 2 tygodniach ich rozwój jest bardzo powolny. Stwarza to dogodne warunki do rozwoju różnych gatunków chwastów.

Zachwaszczenie pola zależy w dużej mierze od przedplonu, jeżeli przedplonem były rośliny zbożowe to z gatunków jednoliściennych możemy spodziewać się wystąpienia samosiewów zbóż, czy miotły zbożowej.

Natomiast po kukurydzy czy okopowych bardzo często pojawiają się chwasty prosowate: chwastnica jednostronna, paluszniki czy włośnice, a nierzadko występuje też perz właściwy. Pojawienie się masowego wystąpienia chwastów, w przypadku ich niewłaściwego lub spóźnionego zwalczania, powoduje obniżenie plonu do 25-30%, a w skrajnych przypadkach nawet do 50%. Z tego względu użycie odpowiednich herbicydów, w zalecanych dawkach i terminach, daje gwarancję utrzymania takiej plantacji w stanie wolnym od chwastów i uzyskania odpowiednio wysokich plonów.

Odchwaszczanie strączkowych za pomocą herbicydów nie jest łatwym zadaniem i wymaga od plantatora dużej i aktualnej wiedzy na temat środków polecanych w tych uprawach. Asortyment herbicydów zalecanych do stosowania w strączkowych, w ostatnich kilku latach, został mocno ograniczony. Dlatego tak istotny jest właściwy dobór środka oraz terminu jego aplikacji, tak aby był on selektywny dla rośliny uprawnej, a jednocześnie skutecznie niszczył występujące na plantacji gatunki chwastów.

Ograniczanie zachwaszczenia plantacji roślin strączkowych można prowadzić w dwóch terminach:

Pierwszy termin obejmują grupę herbicydów, które niszczą zarówno gatunki dwuliścienne jak i niektóre jednoliścienne (np. chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, wiechlina roczna, palusznik krwawy, włośnice, wyczyniec polny) poprzez nie dopuszczenie do kiełkowania ich nasion. Skuteczność tego zabiegu uzależniona jest w dużej mierze od warunków hydrotermalnych warstwy ornej gleby.

Natomiast drugi termin (powschodowy) zalecany jest w momencie, gdy rośliny strączkowe wytworzyły już 2-4 liście właściwe. Praktycznie w tej grupie herbicydów prym wiodą gramini-cydy czyli środki zwalczające tylko gatunki jed-noliścienne. Stosując te środki mamy pewność, że wszystkie gatunki jednoliścienne (włącznie z perzem właściwym) występujące na plantacji zostaną skutecznie ograniczone (tab. 4).

Wyjątkiem jest herbicyd Metron 700 SC, zawierający w swoim składzie substancję aktywną - metamitron, który może być stosowany do zwalczania niektórych gatunków jedno jak i dwuliściennych, zarówno przed jak i powschodowo, ale tylko w uprawie łubinów (tab. 4-5).

Tworząc program ochrony plantacji ziemniaka czy roślin strączkowych przed chwastami jednoliściennymi i/lub) dwuliściennymi w skali całego gospodarstwa, na najbliższy okres kilku lat, plantator powinien zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia zjawiska odporności chwastów i tzw. kompensacji herbicydowej. Jest to bardzo istotny problem dla gospodarstw wielkotowarowych, w których rośliny te mają znaczący udział w strukturze upraw (krótkotrwała monokultura - 3-5 lat). Plantator może zapobiec tym niekorzystnym zjawiskom poprzez naprzemienne stosowanie herbicydów (graminicydów) o innym mechanizmie działania, należących do rożnych grup chemicznych, w kolejnych latach prowadzenia plantacji.

*Graminicydy - są grupą herbicydów zaliczaną do inhibitorów syntezy lipidów (chizalofop, chletodym, cykloksydym, fluazyfop, haloksyfop, propachizafop) przeznaczonych do powschodowego zwalczania rocznych i wieloletnich chwastów jednoliściennych, występujących w uprawach roślin dwuliściennych. Charakteryzują się działaniem systemicznym, wchłaniane są przez liście, a następnie przemieszczane do stożków wzrostu pędów i korzeni, powodując zahamowanie wzrostu i rozwoju chwastów, a następnie ich zamieranie. Najlepsze efekty działania uzyskuje się, gdy w czasie zabiegu chwasty jednoroczne (prosowate) są w fazie od 2 liści do końca krzewienia, a chwasty wieloletnie (np. perz właściwy) w fazie 4-8 liści.



© Portal Spożywczy 2021-08-04 15:09:09