• partner portalu
  • partner portalu
  • partner portalu
  • partner portalu
Partnerzy portalu

Powlekanie żywności – materiały, metody i zastosowanie w przemyśle spożywczym

Nieustający wzrost wymagań konsumentów w stosunku do wprowadzanej na rynek żywności powoduje ciągłe doskonalenie produktów spożywczych przez producentów [26]. W ostatnim czasie coraz większe zainteresowanie producentów żywności oraz konsumentów wzbudza powlekanie żywności, a jadalne folie i powłokiwiają wydłużanie okresu przydatności do spożycia wielu produktów spożywczych. Powlekanie żywności jest technologią, w której stosuje się powłoki ochronne z odnawialnych, biodegradowalnych i jadalnych składników, dlatego oczekuje się, że wpłynąna zmniejszenie zanieczyszczenia środowiska, nawet przy założeniu, że nie zostanąponownie użyte. Coraz częściej materiałami stosowanymi do otrzymywania powłok jadalnych są pozostałości przemysłu spożywczego [6].
  • Autor: Magdalena Mikus, Sabina Galus, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2020, 27, 4 (125)
  • Data: 16-06-2021, 16:51
Powlekanie żywności – materiały, metody i zastosowanie w przemyśle spożywczym
Coraz większe zainteresowanie producentów żywności oraz konsumentów wzbudza powlekanie żywności; fot. unsplash.com

Powłokę jadalną stanowi cienka warstwa materiału, który zostaje nałożony bezpośrednio na powierzchnię produktu spożywczego. Funkcjonalność powłok zależy głównie od materiałów powłokotwórczych oraz warunków, w jakich powstają. Składa się na to m.in. zastosowany rozpuszczalnik, pH, temperatura, a także stężenie stosowanych składników [60]. Filmy jadalne to ukształtowane cienkie warstwy materiału poza produktem spożywczym, które nadają się do spożycia i są stosowane na produkty bądźumieszczane pomiędzy nimi. Zastosowanie powłok jadalnych na produktach żywnościowych pozwala na zmniejszanie występowania na nich uszkodzeń mechanicznych, oddziaływań fizycznych, chemicznych i mikrobiologicznych. Prowadzone badania naukowe mają na celu wytworzenie materiałów biodegradowalnych i ograniczenie zużycia opakowań wytwarzanych z materiałów syntetycznych [22]. Główną funkcją powłok jadalnych jest selektywna barierowość wobec pary wodnej, tlenu, dwutlenku węgla, substancji aromatycznych oraz olejów. Powłoki jadalne umieszczane na produkcie przez jego zanurzenie lub poprzez spryskiwanie roztworem powlekającym mogą wpływać na podwyższanie jakości, np. owoców. Istotna jest również możliwość modyfikowania atmosfery, np. występującej wokół owocu, co może mieć wpływ na poprawę ogólnego wyglądu zewnętrznego powlekanego produktu. Odpowiedni dobór powłoki umożliwia również ograniczenie aktywności oksydazy polifenolowej, wpływającej na brązowienie i odbarwianie się owoców [39].

Zastosowanie powłok jadalnych jest dość tanią metodą stosowaną zazwyczaj jako dodatkowa operacja w procesie produkcyjnym, pozwalająca na utrzymanie jakości oraz świeżości produktów. Powłoki jadalne zwiększają również atrakcyjność produktu, np. poprzez jego nabłyszczanie, lecz nie powinny wpływać na zmianę smaku powleczonego produktu. Zapewni to tym samym oczekiwaną akceptowalność sensoryczną[45]. Produkty spożywcze, które są podatne na reakcje utleniania i enzymatyczne brązowienie w trakcie przechowywania, mogą charakteryzować się widocznymi wadami, takimi jak zmiana barwy lub utrata wilgoci. Zastosowanie powłok umożliwia ograniczenie występowania tych zmian, jak również wpływa na poprawienie atrakcyjności wizualnej produktów. Powłoki jadalne umożliwiają utrzymanie odpowiedniej tekstury produktów spożywczych dzięki zastosowaniu dodatków, takich jak jony wapnia. Utra-ta wilgoci produktu przyczynia się do występowania strat ekonomicznych, dlatego jako jeden ze składników powłok stosuje się nierozpuszczalne lub słabo rozpuszczalne sub-stancje wpływające na zmniejszanie ich przepuszczalności [5].

Biodegradowalne powłoki jadalne są stosowane również do ochrony produktów żywnościowych przed niekorzystną działalnością drobnoustrojów, a także stanowiąochronę produktu przed uszkodzeniami mechanicznymi, fizycznymi i chemicznymi. Mogą również stanowić nośnik substancji dodatkowych, np. przeciwdrobnoustrojo-wych, przeciwutleniających, zapobiegających brązowieniu, wpływających tym samym na zachowanie odpowiedniej jakości i bezpieczeństwa żywności. Powłoki jadalne oprócz pełnienia funkcji barierowych zwiększających stabilnośćżywności, mogą rów-nież w pożądany sposób oddziaływać z powlekanymi produktami żywnościowymi i otaczającym je środowiskiem, tworząc aktywną powłokę. Aktywne właściwości po-włoki umożliwiają powolne uwalnianie np. substancji przeciwdrobnoustrojowych, wpływając na spowolnienie procesów degradacji żywności lub usunięcie niepożąda-nych związków, które przyczyniają się do jej rozkładu [14].

Celem niniejszej pracy była charakterystyka technologii powlekania żywności, materiałów powłokotwórczych oraz metod ich wytwarzania wraz z przedstawieniem przykładów zastosowań powłok jadalnych w przemyśle spożywczym.

Materiały powłokotwórcze

Wśród materiałów stosowanych do tworzenia powłok jadalnych wyróżnia się po-lisacharydy, białka i tłuszcze, jak również ich połączenia dwu- lub wieloskładnikowe. Podział materiałów powłokotwórczych przedstawiono na rys. 1. Obecnie poszukuje sięrównież nowych materiałów o właściwościach powłokotwórczych z przeznaczeniem na ochronne powłoki jadalne bądź folie biodegradowalne. Polisacharydy Jadalne powłoki polisacharydowe charakteryzują się niską przenikalnością tlenu, co korzystnie wpływa na ograniczenie reakcji utleniania w produktach żywnościo-wych. Ze względu na hydrofilowe właściwości powłoki te są słabą barierą dla wody, a nierozpuszczalność powłok można uzyskać za pomocą reakcji sieciowania. Powłoki otrzymane na bazie polisacharydów zazwyczaj są bezbarwne, charakteryzują się dobrąstabilnością i biodegradowalnością.

Do głównych polisacharydów powłokotwórczych zalicza się celulozę, skrobię, pektyny, karagen, alginiany i pullulan [51]. Celuloza stanowiąca surowiec powszechnie dostępny, odnawialny oraz biokompatybilny znalazła zastosowanie w powlekaniu produktów żywnościowych. Jednąz pochodnych celulozy jest karboksymetyloceluloza, której wodny roztwór wykazuje korzystne właściwości powłokotwórcze i stanowi na powierzchni owoców oraz wa-rzyw barierę dla światła. Zastosowanie karboksymetylocelulozy przy wytwarzaniu powłok jadalnych korzystnie wpływa także na spowolnienie procesów oddychania komórkowego owoców i warzyw, co powoduje wydłużenie trwałości powlekanego produktu [65].

 

Biodegradowalnym polimerem pochodzącym z celulozy jest także hy-droksypropylometyloceluloza, którą stosuje się do otrzymywania przezroczystych i bezwonnych powłok. Stanowią one barierę dla olejów. W celu wzmocnienia właści-wości hydrofilowych i ograniczenia przenikania pary wodnej dodatkowo stosowane sąnanowłókna celulozowe [36].

Skrobia jest jednym z najbardziej dostępnych surowców pochodzenia roślinnego, który stanowi materiał zapasowy roślin i jest akumulowany w bulwach, korzeniach oraz nasionach. Jest naturalnym biopolimerem odgrywającym kluczową rolę w techno-logii żywności, zwłaszcza przy określaniu właściwości reologicznych żywności. Może być również stosowana jako element materiału opakowaniowego, ponieważ odznacza się korzystnymi właściwościami funkcjonalnymi, jest tańsza od polietylenu, biodegradowalna i łatwo ulega obróbce technologicznej [9]. Powłoki jadalne wytworzone wy-łącznie ze skrobi są kruche, dlatego stosuje się dodatek lipidów i gum, które wpływająna modyfikację właściwości mechanicznych. Ponadto ich mieszanki nadajążywności nowe właściwości teksturalne, m.in. zwiększają zdolność do zatrzymywania wody [16]. Pektynysą polisacharydami pochodzenia roślinnego. Znajdują coraz szersze za-stosowanie w sektorze spożywczym ze względu na doskonałą barierowość wobec tle-nu, lipidów oraz związków zapachowych. Valdés i wsp. [63] zaobserwowali, że po-włoki mogą być odpowiednimi nośnikami związków aktywnych, do których zalicza sięsubstancje wpływające na wzmocnienie struktury (np. nanocząsteczki tlenku cynku), substancje ograniczające rozwój drobnoustrojów (np. chitozan), a także przeciwutleniacze (np. olejki eteryczne).

Poprzez połączenie z innymi polimerami (np. chitozan, alginian) powłoki charakteryzują się większą stabilnością, jednak nadal istnieje potrze-ba prowadzenia badań dotyczących opracowania efektywniejszych błon pektynowych do pakowania żywności w skali laboratoryjnej, jak również w skali przemysłowej. Pektyny mogą równoważyć także niekorzystne skutki wynikające z zastosowania pla-styfikatorów. Dzięki tworzeniu wiązań wodorowych między pektynami i łańcuchami skrobiowymi można zaobserwować korzystne zmiany właściwości mechanicznych. W przypadku występowania większej zawartości skrobi w przygotowanym roztworze powłokotwórczym obserwuje się wyższą odporność mechaniczną [29]. Karagen jest polisacharydem pozyskiwanym na drodze ekstrakcji z czerwonych wodorostów. Jest również określany jako złożona mieszanina zawierająca kilka poli-merów galaktozy, które ulegają rozpuszczeniu w wodzie [35]. U

nikatowe właściwości karagenu, do których zalicza się jego bioaktywność, biokompatybilność oraz biodegra-dowalność, powodują, że biopolimer ten jest stosowany w przemyśle spożywczym jako substancja żelująca, stabilizująca lub emulgująca, a także jako środek wchodzący w skład folii i powłok jadalnych, Konieczne są jednak dalsze badania karagenu w celu wzmocnienia jego właściwości mechanicznych oraz barierowych w stosunku do pary wodnej, aby mógł być powszechnie stosowany jako materiał opakowaniowy. W tym celu zalecany jest dodatek związków o charakterze hydrofobowym oraz środków sieciujących [48]. Alginiany pozyskiwane z wodorostów i rozpuszczalne w wodzie są polisachary-dami powszechnie stosowanymi podczas wytwarzania materiałów błonotwórczych. Stanowią ekologiczną alternatywę w stosunku do syntetycznych polimerów. Powłoki zawierające alginiany, oprócz dobrych właściwości powłokotwórczych, charakteryzująsię wysoką odpornością na migrację tłuszczów [56].

Mała przepuszczalność powłok jadalnych może mieć wpływ na spowolnienie procesu utleniania lipidów, np. w warzywach oraz owocach, co powoduje ograniczenie wzrostu mikroflory oraz zmniejsze-nie ubytku masy. Zastosowanie powłok na bazie alginianu pozwala na podwyższenie jakości nietrwałych owoców oraz warzyw poprzez ograniczenie strat wilgoci, smaku, barwy, a także poprzez zminimalizowanie występujących procesów kurczenia się, wchłaniania oleju oraz jełczenia oksydacyjnego [44]. Pullulanjest polisacharydem wytwarzanym przez gatunki grzybów Aureobasidium, zwłaszcza Aureobasidium pullulans. Szerokie zastosowanie pullulanu jest znacznie ograniczone ze względu na jego cenę. Filmy stworzone na bazie pullulanu łatwo ulegają rozpuszczeniu w wodzie, charakteryzują się barierowością wobec tlenu, a także wpływają na ochronę występujących w żywności witamin. Folie jadalne z pullulanu mogą być stosowane jako materiał opakowaniowy do takich produktów, jak: orzechy, makaron, wyroby cukiernicze, a także warzywa i mięso. Ponadto pullulan może być używany do zastępowania skrobi w preparatach spożywczych określanych jako niskokaloryczne [2].

Białka

W celu uzyskania odpowiednich właściwości filmów jadalnych do określonych zastosowań struktura białek, będących makrocząsteczkami o konkretnych sekwencjach aminokwasów, może zostać dostosowana poprzez modyfikacje enzymatyczne, che-miczne lub fizyczne.

Uzyskiwane folie są niestety znacznie słabsze niż materiały syntetyczne. Filmy białkowe stosowane do powlekania lub pakowania żywności stanowiądoskonałą barierę wobec tlenu, dwutlenku węgla i lipidów, lecz charakteryzują się wrażliwością na parę wodną i wodę [13]. Białka mleka stosowane w przemyśle spożywczym to białka serwatki, które cha-rakteryzują się wieloma cennymi cechami, m.in. są bezbarwne, bezwonne i nie mająsmaku. Powłoki jadalne zawierające białka mleka są elastyczne oraz stanowią dobrąbarierę wobec aromatów [42]. Ponadto powłoki i filmy jadalne zawierające białka mleka charakteryzują się barierowością w stosunku do gazów. Obecność laktozy wpływa na występowanie krystalizacji podczas procesu tworzenia filmów jadalnych, przez co uzyskiwane filmy są niejednorodne i charakteryzują się osłabieniem przy czepności do powierzchni. Zapobiega się temu, stosując dodatek sorbinianu potasu [59]. Kolagen, czyli białko pochodzenia zwierzęcego występujące głównie w tkankach łącznych (np. w ścięgnach, chrząstkach, błonach łącznotkankowych), odznacza siędużą wytrzymałością na rozciąganie oraz stabilnością.

Ostatnio szerokie zastosowanie w produkcji żywności zyskał kolagen pochodzący z ryb, gąbek oraz meduz. Folii kola-genowych powszechnie używa się jako osłonek do produkcji różnego rodzaju kiełbas. Po zastosowaniu obróbki cieplnej możliwe jest łatwiejsze usuwanie elastycznej warstwy. Osłonka kolagenowa zwiększa soczystość produktu. Kawałki mięsa wołowego zapakowane w osłonki kolagenowe i poddane mrożeniu przez 20 tygodni porównano z kawałkami mięsa zapakowanymi w folię z tworzywa sztucznego i przechowywanymi w takich samych warunkach. W odniesieniu do próbek kontrolnych nie zaobserwowano różnic pod względem barwy, wzrostu drobnoustrojów oraz cech sensorycznych [25]. Żelatyna składa się z aminokwasów występujących w odpowiedniej sekwencji, wśród których największy udział mają glicyna, prolina oraz hydroksyprolina. Ze względu na dużą biokompatybilność, plastyczność oraz zdolności do biodegradacji, żelatyna znajduje zastosowanie jako składnik folii biopolimerowych [27].

Ze względu jednak na hydrofilowy charakter powłoki żelatynowe stanowią słabą barierę dla wody. W celu poprawy właściwości tych powłok stosuje się dodatek olejków o charakterze hydrofobowym, np. z trawy cytrynowej, bazylii oraz mięty [57]. Izolat białka sojowego, pozyskiwany z odpadów powstających podczas wytwa-rzania oleju sojowego, charakteryzuje się dobrymi właściwościami funkcjonalnymi. Ze względu na zdolność do żelowania i emulgowania jest on określany jako potencjalny surowiec, który może być wykorzystywany do wytwarzania folii jadalnych. Folie wykonane na bazie izolatu białka sojowego majążółte zabarwienie, są elastyczne i cha-rakteryzują się znaczną barierowością wobec tlenu, natomiast niską – wobec pary wodnej.

Ponadto mogą stanowić matrycę umożliwiającą dodatek związków bioaktyw-nych [50]. Zeina to białko otrzymywane z bielma kukurydzy. Stosowane do powlekania pro-duktów żywnościowych wykazuje korzystny wpływ na utrzymanie barwy przy jedno-czesnym zachowaniu jędrności świeżego produktu. Ze względu na hydrofobowy cha-rakter stanowi dobrą barierę dla wody. Powłoki jadalne wykonywane na bazie zeiny i charakteryzujące się znacznym połyskiem umożliwiają uzyskanie oczekiwanej od-porności na działanie tłuszczów. Powłoki te, stosowane na produktach spożywczych, zapewniają zachowanie odpowiedniej jakości produktu, działając jako dobra bariera w stosunku do tlenu. Zeina może stanowić perspektywiczny biopolimer stosowany w przemyśle spożywczym i żywieniowym ze względu na dostępnośćbiodegradowal-ność oraz właściwości błonotwórcze [31]. 

Tłuszcze

Filmy oraz powłoki jadalne otrzymywane na bazie lipidów w porównaniu z fil-mami i powłokami otrzymywanymi na bazie białek charakteryzują się doskonałymi właściwościami barierowymi w stosunku do wilgoci. Folie lipidowe są jednak wyjąt-kowo kruche, a ze względu na ich hydrofobowość charakteryzują się także większągrubością [28]. Lipidowe filmy i powłoki jadalne tworzy się z wosku pszczelego, wo-sku candelilla, wosku carnauba, szelaku bądź olejów roślinnych. Wosk pszczeli stosuje się najczęściej do powlekania owoców i warzyw. Ma na celu ochronę przed utratą wody i przenikaniem drobnoustrojów, a tym samym zacho-wanie wysokiej jakości produktu przez jak najdłuższy czas. Woskowanie zapobiega utracie masy nawet o 50 %. Równocześnie powłoka z wosku pszczelego wpływa ko-rzystnie na wygląd produktu poprzez zwiększenie jego połysku [32]. Ze względu na właściwości hydrofobowe wosk pszczeli stanowi doskonałą barierę dla wilgoci w wy-twarzanych powłokach jadalnych [18]. Wosk candelilla jest jadalnym biodegradowalnym biopolimerem stosowanym do otrzymywania powłok jadalnych. Pozyskuje się go z rośliny Euphorbiaantisyphilitica Zucc. Wosk candelilla charakteryzuje się twardością pośrednią między woskiem car-nauba a woskiem pszczelim i stanowi jedną z najlepszych barier dla wilgoci i gazów.

Dodatek wosku candellila stosuje się w celu zmniejszenia kruchości powłok i zwięk-szenia ich elastyczności poprzez zmniejszenie sił wewnątrzcząsteczkowych występujących w łańcuchach polimeru [3]. Wosk carnauba pozyskiwany z liści Copernicia prunifera jest najtwardszy z wo-sków Jego dodatek do roztworu powłokotwórczego powoduje, że zmniejszona zostaje przepuszczalność pary wodnej oraz rozpuszczalność folii. Ponadto zastosowanie wo-sku carnauba do filmów z dodatkiem białek serwatkowych powoduje lepsze krycie folii, a także zmniejsza wytrzymałość folii na rozciąganie[19]. Szelak należy do polimerów lipidowych i charakteryzuje się bardzo dobrymi wła-ściwościami barierowymi w stosunku do wilgoci, wynikającymi z wosku stanowiącego jego znaczny składnik. Produkty pokryte powłoką zawierającą szelak charakteryzująsię błyszczącą powierzchnią, zwiększającą ich atrakcyjność. Wraz z wydłużaniem czasu ekspozycji produktu na promieniowanie UV tendencja do zmniejszania połysku jest nieznaczna.

Powłoki szelakowe są często stosowane do powlekania różnego rodzaju produktów także dlatego, że umożliwiają uzyskanie znacznej przyczepności powłoki do produktu. Omawiane powłoki przejawiają również pewne wady. Charakteryzują sięmałą wytrzymałością mechaniczną, czego skutkiem może być tendencja do pękania powłoki. Ponadto wraz ze wzrostem ilości zastosowanej powłoki smak produktu może ulec niekorzystnej zmianie. Obecność grup karboksylowych w strukturze szelaku wpływa na jego rozpuszczalność, która zachodzi już przy pH wynoszącym ok. 7 i może zwiększać się wraz ze wzrostem pH [37].

Oleje roślinnemogą być stosowane do wytwarzania emulsyjnych powłok jadalnych (np. w połączeniu z polisacharydami) i umożliwiają otrzymanie przezroczystych materiałów powłokotwórczych. Wyjątkiem jest stosowanie oleju z owoców olejowca gwinejskiego (Elaeis guineensis), który nadaje powłoce charakterystyczną pomarańczowo-czerwoną barwę, wynikającą z dużej zawartości karotenoidów. Korzystny wpływ na tworzenie powłok z olejami roślinnymi ma jednorodne rozproszenie mniejszych kropelek lipidów w emulsji, ponieważ zwiększona zostaje odporność powłoki na oddziaływanie pary wodnej [55].

Powłoki wieloskładnikowe

Materiałami powłokotwórczymi są również połączenia wieloskładnikowe węglowodanów, białek i tłuszczów. Do tworzenia powłok jadalnych spośród białek najczę-ściej stosuje się białka sojowe, albuminy, kolagen i białka mleka. Składnikami węglo-wodanowymi mogą być: skrobia wraz z produktami powstającymi podczas jej hydrolizy, metyloceluloza, hydroksypropyloceluloza, karboksymetyloceluloza lub metyloceluloza. Do lipidowych składników powłok jadalnych można zaliczyć wyższe kwasy tłuszczowe, mono-, di-, triacyloglicerole i oleje jadalne [20]. Wieloskładnikowe warstwy ochronne na warzywa i owoce powinny zawierać związki przypominające woski naturalne [34].

Taka wieloskładnikowa budowa powłok umożliwia uzyskanie warstw o oczekiwanych właściwościach użytkowych, a odpowiednio dobrany skład powłoki jadalnej wpływa na zmniejszenie ubytków wilgoci, powstawanie w naturalny sposób oczekiwanego składu atmosfery, a także zachowanie wartości odżywczej i prozdrowotnej produktu [33]. W celu zwiększenia funkcjonalności powłok stosuje się niewielkie dodatki jadalnych składników chemicznych (m.in. plastyfikatorów, emulga-torów, ekstraktów roślinnych, związków zapachowych) do błony lub matrycy powle-kającej. Mogą one wpływać zarówno na wzmacnianie cech mechanicznych, zwiększa-nie przyczepności i stabilności, jak również na poprawę bezpieczeństwa i jakości żywności [30, 40]. Bezpieczeństwo żywności jest bowiem określane jako: ogół warun-ków, które muszą być spełnione, dotyczących w szczególności: stosowanych substan-cji dodatkowych i aromatów, poziomów substancji zanieczyszczających, pozostałości pestycydów, warunków napromieniania żywności, cech organoleptycznych i działań, które muszą być podejmowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu żywności – w celu zapewnienia zdrowia i życia człowieka. Przykładowe składniki występujące w powłokach jadalnych i ich funkcje przedstawiono w tab. 1.

Nowe źródła materiałów powłokotwórczych

Rozwój wiedzy w dziedzinie materiałoznawstwa umożliwia tworzenie nowych powłok opakowaniowych, które nie wywierają szkodliwego wpływu na środowisko

Źródłem takich materiałów mogą być np. odpady pochodzące z przemysłu spożywcze-go, które do tej pory przysparzały wiele problemów związanych z utylizacją. Ich uży-cie ma na celu zastąpienie materiałów pochodzących z paliw kopalnych oraz źródełokreślanych jako nieodnawialne [47]. Jako nowy materiał powłokotwórczy można zastosować mąki wytwarzane z roślin strączkowych. Charakteryzują się one nie tylko dobrymi właściwościami powłokotwórczymi, ale stanowią także cenne źródło białek, witamin oraz związków mineralnych. Przykładem wykorzystania takich surowców są jadalne powłoki wytworzone z mąki z zielonego groszku przez Giosafatto i wsp. [22], natomiast Díaz i wsp. [15] przygotowali powłoki bazujące na mące z ciecierzycy, określanej jako dobre źródło białek i węglowodanów, a także zawierającej znaczne ilości błonnika pokarmowego. Ciecierzyca, mimo że nie jest sklasyfikowana jako roślina oleista, zawiera więcej lipi-dów niż inne rośliny strączkowe. Z kolei do wytworzenia powłok jadalnych Ochoa-Yepes i wsp. [49] wykorzystali skrobię z manioku. Badacze zastosowali także dodatek mąki z soczewicy, jako produktu uzyskanego z pozostałości pochodzących z produkcji białka z ziarna soczewicy, która charakteryzowała się znaczną zawartością błonnika pokarmowego (6,3 %).

Jej dodatek spowodował, że uzyskane powłoki jadalne charak-teryzowały się większą wytrzymałością na zerwanie, większą sprężystością oraz ela-stycznością. Wszystkie uzyskane powłoki uległy biodegradacji w ciągu 3 tygodni. Do nowych źródeł materiałów błonotwórczych można zaliczyć mąkę bakłażano-wą, której Nouraddini i wsp. [47] użyli do tworzenia powłok jadalnych. Do części wy-twarzanych powłok wymienieni autorzy wykorzystali również dodatek skrobi kukury-dzianej. Otrzymane powłoki z mąki bakłażanowej wykazywały zdolności błonotwórcze, lecz charakteryzowały się słabszymi właściwościami mechanicznymi i mniejszą przepuszczalnością pary wodnej w porównaniu z powłokami wytworzonymi z dodatkiem skrobi kukurydzianej.

Przygotowane powłoki uległy całkowitej biodegra-dacji po upływie 14 dni. Ze względu na dużą zawartość przeciwutleniaczy mąka bakła-anowa może stać się w przyszłości poszukiwanym materiałem powłokotwórczym, zabezpieczającym produkty żywnościowe przed procesami utleniania. Jak już nadmieniono, szczególne zainteresowanie wytwarzaniem powłok jadal-nych wiąże się z pozostałościami pochodzącymi z przetwórstwa branży owocowo-warzywnej. Wynoszą one ok. 0,5 miliarda ton rocznie i są coraz częściej wykorzystywane do produkcji mąk.

Można stwierdzić, że stanowią perspektywiczny surowiec do wytwarzania materiałów powłokotwórczych [54]. Andrade i wsp. [4] opracowali jadalne filmy, które zawierały mąkę wytworzonąz pozostałości owoców i warzyw. Filmy charakteryzowały się jednorodnością oraz cechowały się elastycznością, mimo że nie zawierały plastyfikatorów. Gutiérrez i wsp. [24] wykazali natomiast, że do wytwarzania materiałów powłokotwórczych można używać także odpadów powstających przy produkcji wina. Pozostałości, takie jak skórki i nasiona winogron, charakteryzujące się dużą zawartością składników odżyw-czych, wpływają na modyfikację właściwości strukturalnych i mechanicznychpowłok jadalnych tworzonych na bazie skrobi. Występujący w odpadach winogron kwas cy-trynowy charakteryzuje się zdolnością generowania reakcji sieciowania, które mogązachodzić pomiędzy łańcuchami skrobiowymi a polifenolami i cukrami w tworzonych filmach jadalnych i działać jako środki plastyfikujące. Jedną z najbardziej znanych naturalnych substancji dodatkowych do żywności jest guma arabska, charakteryzująca się właściwościami stabilizującymi, emulgującymi oraz wiążącymi. Z tego względu często jest stosowana jako dodatek do lodów, galare-tek, syropów oraz gum do żucia. Wostatnich latach guma arabska była analizowanajako środek błonotwórczy w polewach cukierniczych [53]. Bnuyan i wsp. [11] dowie-dli, że guma arabska zapobiega rozwojowi bakterii i grzybów, m.in.: Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Klebsiella pneumoniae, Escherichia coli, Salmo-nella typhi i Candida albicans. 

W porównaniu z gumą arabską skuteczniejszymi właściwościami emulgującymi odznacza się guma migdałowa, zawierająca przy tym dużo pierwiastków, m.in. sodu, potasu, magnezu, wapnia oraz żelaza. Guma migdałowa jest także dobrym źródłem przeciwutleniaczy i środków przeciwdrobnoustrojowych, które wpływają na zwiększenie aktywności biologicznej oraz właściwości funkcjonalnych żywności [8]. Guma migdałowa w przyszłości może stać się skutecznym substytutem gumy arabskiej i byćpowszechnie stosowana do powlekania owoców oraz warzyw podczas ich przechowy-wania po zbiorze [38].

Plastyfikatory i dodatki funkcjonalne

Do modyfikowania elastyczności powłok jadalnych często stosowane są plastyfi-atory, czyli nielotne związki o małej masie cząsteczkowej dodawane bezpośrednio do mieszanin powłokotwórczych. Należą do nich m.in. glicerol, sorbitol, sacharoza, glikol polietylenowy, kwasy tłuszczowe oraz monoacyloglicerole charakteryzujące się małąmasą cząsteczkową. W zależności od rodzaju powłoki zawartość plastyfikatora wynosi 10 ÷ 60 % [58]. Dodatek plastyfikatorów powoduje zmniejszenie sił międzycząstecz-kowych występujących wzdłużłańcuchów polimerowych, a uzyskane powłoki są bardziej elastyczne i rozciągliwe. Ograniczona zostaje możliwość kurczenia się podczas przenoszenia i przechowywania oraz pękanie powłok, lecz włączenie zbyt dużej ilości tych substancji do struktury może prowadzić do rozdziału fazowego oraz ich krystali-zacji na powierzchni produktu końcowego [64].

Oprócz właściwości barierowych wobec gazów i wilgoci powłoki jadalne mogąbyć nośnikiem substancji przeciwdrobnoustrojowych, zapobiegających rozwojowi bakterii patogennych, a także nośnikiem przeciwutleniaczy, aromatów, barwników, enzymów i składników odżywczych, co według konsumentów zwiększa atrakcyjnośćproduktu [7]. Zazwyczaj substancje o charakterze przeciwdrobnoustrojowym dodawa-ne są bezpośrednio do żywności, przez co może nastąpić ograniczenie aktywności funkcjonalnej dodawanej substancji.

Zatem zastosowanie powłoki może okazać siębardziej skuteczne niż bezpośredni dodatek takiej substancji do produktu, ponieważsubstancje te mogą migrować selektywnie na powierzchniężywności [26]. Wszystkie stosowane składniki niezbędne do przygotowania roztworów powłokotwórczych po-winny mieć jak najmniejszy wpływ na jakość sensoryczną produktów. Istotne jest, aby zachowana została odpowiednia barwa powlekanego produktu, ponieważ jej zmiana może sugerować, że produkt utracił swojąświeżość lub jest niedojrzały [46].

Metody powlekania

Dobór techniki wytwarzania jest ważnym czynnikiem wpływającym na uzyskanie odpowiedniej przyczepności, trwałości i spójności stosowanych powłok jadalnych. Powłoki składające się z kilku warstw zwykle charakteryzują się większą wytrzymało ścią na rozciąganie od złożonych z jednej warstwy. W przypadku powłok wielowar-stwowych mogą występować duże różnice energii powierzchniowej na granicy między warstwami, co skutkuje ich rozdzielaniem.

Do metod wytwarzania powłok zalicza sięwylewanie, powlekanie, ekstruzję i natryskiwanie [41]. Najczęściej stosowaną metodą otrzymywania powłok jadalnych w skali laborato-ryjnej jest wylewanie, zwane również metodą na mokro. Polega ono na wylaniu przy-gotowanej wcześniej zawiesiny na płytki. Technika ta jest preferowana z tego względu, że umożliwia kontrolę grubości powłok poprzez odmierzenie pożądanej ilości zawiesi-ny umieszczanej na płytce. Nie jest jednak odpowiednią metodą do tworzenia błon o długości przekraczającej 25 - 30 cm, ponieważ wtedy trudniej kontrolować i uzyski-wać identyczną grubość powłok. Znacznemu wydłużeniu ulega także czas schnięcia powłok. W tej metodzie ważną rolę odgrywają warunki suszenia. Suszenie jest prze-prowadzane w temperaturze pokojowej lub w suszarce z wymuszonym obiegiem po-wietrza, w której temperatura zazwyczaj osiąga poziom 30 - 40 ºC, a czas suszenia wynosi 10 ÷ 24 h. Uniemożliwia to stosowanie tej techniki na skalę przemysłową. Istotne znaczenie w metodzie na mokro ma również dobór odpowiedniego rozpusz-czalnika, plastyfikatora lub innych stosowanych dodatków [43]. Prowadzone są bada-nia w kierunku skrócenia czasu suszenia materiałów powłokotwórczych poprzez zasto-sowanie wyższych temperatur i niższych wilgotności względnych środowiska w celu szerszego zastosowania powlekania w przemyśle spożywczym. Podczas przeprowadzania procesu powlekania można zaobserwować występowa-nie dwóch zjawisk fizycznych – kohezji oraz adhezji. Kohezja jest zjawiskiem fizycz-nym występującym w strukturze powłoki, natomiast adhezja występuje pomiędzy powłoką i powierzchnią powlekanego produktu. Proces powlekania prowadzony jest przy użyciu powlekarek (proszkowe, strumieniowe oraz ślimakowe), a także innych urzą-dzeń, m.in. wirówek, mieszalników i suszarek rozpyłowych [21]. Inną techniką stosowaną do utworzenia powłoki jest metoda natryskiwania, pole-gająca na rozprowadzaniu roztworu za pomocą dysz na powierzchni produktu żywnościowego.

Metoda ta pozwala na uzyskiwanie jednolitych, jednowarstwowych lub wielowarstwowych powłok o dużych powierzchniach [52]. Dodatkowo, systemy natry-skowe dzięki automatyzacji umożliwiają wykonywanie pracy w trybie ciągłym, nie powodują powstawania zanieczyszczeń w przygotowanych roztworach do powlekania i ułatwiają kontrolę ich temperatury. Na prawidłowy przebieg procesu istotny wpływ ma odpowiedni dobór dysz i właściwości stosowanej cieczy (lepkość, gęstość, napięcie powierzchniowe) [4]. Metodą produkcji folii jadalnych jest również proces ekstruzji, który może byćprowadzony w ekstruderze. Stosuje się różne warunki oraz ślimaki o różnej prędkości, długości i średnicy. Różnice w parametrach procesu ekstruzji wynikają głównie z cha-rakteru zastosowanych substancji, m.in. denaturacja termiczna białek jest różna. Białka serwatkowe zaczynają denaturować w temp. 70 ºC, podczas gdy gluten pszenny czy białka sojowe wymagają temp. 90 ºC. Parametry uzależnione są jednak ściśle od skła-du surowcowego roztworów powłokotwórczych, w tym stężenia biopolimeru lub wła-ściwości rozpuszczalnika. Istotny wpływ na przebieg procesu ma zastosowanie odpo-wiedniej temperatury oraz szybkości dodawania składników, takich jak np. stabilizatory, na początku i w trakcie przeprowadzania procesu wytwarzania powłok [66]. Proces ten umożliwia również przeprowadzenie procesu w sposób ciągły i jest odpowiedni do przetwarzania płynów charakteryzujących się znaczną lepkością. Róż-nice wynikające z zastosowania różnych prędkości ślimaka wpływają na możliwośćkontrolowania czasu przebywania substancji w ekstruderze [12].

Zastosowanie powlekania w przemyśle spożywczym Po raz pierwszy powłoki jadalne znalazły zastosowanie w XII wieku w Chinach, gdzie odgrywały ważną rolę w ochronie powierzchni owoców cytrusowych i ograni-czały ubytki masy. Pierwsze opakowanie jadalne wyprodukowane przy użyciu białek mleka sojowego miało miejsce na początku XV wieku w Japonii, natomiast w XIX wieku w Anglii powłoki zastosowano do ochrony produktów mięsnych. W branży owocowo-warzywnej powłoki wprowadzono w latach 30. XX w. Umożliwiały one naturalne oddychanie oraz zmniejszanie ubytku wody podczas transportu [17]. W przechowalnictwie owoców i warzyw powłoki jadalne znalazły zastosowanie do modyfikacji atmosfery gazowej, ponieważ wpływają one m.in. na zmianę zawarto-ści tlenu, a także na ograniczenie wytwarzania etylenu.

Dzięki nim dochodzi równieżdo zmniejszenia strat związków bioaktywnych w czasie przechowywania surowców [61]. Korzystnym efektem powlekania produktów jest także ochrona przed zmianąbarwy czy występowaniem szkodliwej mikroflory na powierzchni oraz zapobieganie zmianom w naturalnym stanie owoców i warzyw [28]. Stwierdzono, że zastosowanie powłok jadalnych do nietrwałych i łatwo psujących się owoców i warzyw jest skutecz-ną i wydajną metodą z uwagi na niewielkie ilości roztworu powłokotwórczego w sto-sunku do masy powlekanych surowców. Metoda ta pozwala na zmniejszenie kosztów konserwowania produktów w porównaniu ze stosowaniem niskich temperatur oraz innych metod ochrony przed psuciem surowców podczas przechowywania i transportu [1]. W przemyśle mięsnym powłoki jadalne stosuje się do produktów świeżych i mro-żonych, pochodzących z mięsa, drobiu i ryb. Mają one postać osłonek umieszczanych m.in. na powierzchni kabanosów czy kiełbas. Stanowią równocześnie alternatywę dla ich konwencjonalnych odpowiedników i chemicznych konserwantów. Powłoki jadalne stosowane do mięs są nośnikami środków przeciwdrobnoustrojowych, zapobiegająutracie wilgoci w czasie przechowywania, a także umożliwiają zachowanie soczystości po zapakowaniu i absorpcję obcych zapachów [10].

Wraz z postępem technologii dąży się do ulepszania materiałów i składników powłok, aby zwiększyć ich skuteczność, dlatego też stosowane są kombinacje jadalnej powłoki połączonej z oddziaływaniem promieniowania w celu przedłużenia okresu przydatności do spożycia owoców. Obecnie w powlekaniu żywności coraz częściej stosowane są również dodatki olejków eterycznych do roztworów błonotwórczych, m.in. tymianku i trawy cytrynowej. Ich dodatek wzbogaca produkt o właściwości prze-ciwgrzybowe oraz przeciwbakteryjne. Olejki eteryczne charakteryzują się jednak sil-nym aromatem i dużą lotnością, co może mieć wpływ na zmianę właściwości senso-rycznych świeżych produktów. Zastosowanie znajduje tu np. nanotlenek krzemu w celu przedłużenia trwałości produktów. Większość przedstawionych innowacyjnych metod powlekania żywności nie jest obecnie stosowana w skali przemysłowej ze względu na nieopłacalność ekonomicznąbądź wstępny etap ich rozwoju.

Oczekuje się zatem dalszego postępu, który będzie obejmował stosowanie nowych materiałów powłokotwórczych oraz optymalizacjękosztów przy osiągnięciu pożądanego efektu zapewniającego utrzymanie jakości po-wlekanych produktów żywnościowych [39]. Funkcjonalizacja nanostruktur umożliwia m.in. poprawę kompatybilności skład-ników wchodzących w skład powłok jadalnych z powierzchnią produktów żywno-ściowych. Oprócz tego możliwe jest stopniowe uwalnianie składników z nanostruktury podczas przechowywania i dystrybucji żywności. Przewidywany jest rozwój kompozy-towych powłok jadalnych, które będą zawierały co najmniej dwie nanostruktury. Dzię-ki temu możliwe będzie otrzymywanie modyfikowanych właściwości barierowych określonych produktów, walorów smakowo-zapachowych, a także zwiększenie ich wartości odżywczej. Obecnie brakuje przepisów, które jednoznacznie określą ryzyko związane ze stosowaniem nanomateriałów, lecz uznaje się, że wszystkie występujące skutki toksykologiczne zależą od parametrów fizykochemicznych stosowanych nano-materiałów [23].

Podsumowanie

Najczęściej stosowanymi materiałami do otrzymywania powłok jadalnych sąbiałka, tłuszcze oraz węglowodany, a wykonane z nich opakowania jadalne zapewniają odpowiedni wygląd i bezpieczeństwo żywności. Znajdują zastosowanie w wielu branżach przemysłu spożywczego, m.in. mięsnej, owocowo-warzywnej lub cukierniczej. Powłoki jadalne mogą być wzbogacane w substancje wpływające na ograniczenie roz-woju drobnoustrojów, substancje przeciwutleniające, enzymy oraz składniki odżywcze.

Dodatek witamin oraz probiotyków powoduje zwiększenie wartości odżywczej powle-kanego produktu żywnościowego. Przy wytwarzaniu powłok jadalnych niezbędna jest znajomość składu chemicznego stosowanych materiałów powłokotwórczych oraz techniki ich otrzymywania. Brak doboru odpowiednich właściwości może wpływaćw sposób niekorzystny na akceptację konsumentów.

Literatura

[1]Akhtar J., Omre P.K., Azad Z.R.A.A.: Edible coating for preservation of perishable foods: A review. J. Ready Eat Food, 2015, 2 (3), 81-88.

[2]Alizadeh-Sani M., Ehsani A., Kia E.M., Khezerlou A.: Microbial gums: Introducing a novel func-tional component of edible coatings and packaging. Appl. Microbiol. Biotechnol., 2019, 103 (17), 6853-6866.

[3]Alvarez-Perez O.B., León-Zapata M.A., Molina R.R., Ventura-Sobrevilla J., Aguilar-González M.A., Aguilar C.N.: Functionality features of candelilla wax in edible coatings. In: Handbook of Re-search on Food Science and Technology. Ed. M.L. Chávez-González, J.J. Buenrostro-Figueroa, C.N. Aguilar. Apple Academic Press, Oakville, Canada, 2019, pp. 227-240.

[4]Andrade R.M.S., Ferreira S.L., Gonçalves É.B.A.: Development and characterization of edible films based on fruit and vegetable residues. J. Food Sci., 2016, 81, 412-418.

[5]Arnon-Rips H., Poverenov E.: Improving food products’ quality and storability by using layer by layer edible coatings. Trends Food Sci. Technol., 2018, 75, 81-92.

[6]Avramescu S.M., Butean C., Popa C.V., Ortan A., Moraru I., Temocico G.: Edible and functional-ized films/coatings – performances and perspectives. Coatings, 2020, 10 (7), 1-45.

[7]Bakhy E.A., Zidan N.S., Aboul-Anean H.E.D.: Effect of nano materials on edible coating and films’ improvement. Int. J. Pharm. Res. Allied Sci., 2018, 7(3), 20-41.

[8]Bashir M., Haripriya S.: Assessment of physical and structural characteristics of almond gum. Int. J. Biol. Macromol., 2016, 93, 476-482.

[9]Basiak E., Lenart A.: Powłoki skrobiowe stosowane w opakowalnictwie żywności. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2013, 1 (86), 21-31.

[10]Bhagath Y.B., Manjula K.: Influence of composite edible coating systems on preservation of fresh meat cuts and products: A brief review on their trends and applications. Int. Food Res. J., 2019, 26 (2), 377-392.

[11]Bnuyan I.A., Hindi N.K.K., Mayshadijebur, Mahdi M.A.: In vitro antimicrobial activity of gum arabic (Al. Manna and Tayebat) prebiotics against infectious pathogens. Int. J. Pharm. Pharmac. Res., 2015, 3 (3), 77-85.

[12]Calderon-Castro A., Vega-Garcia M., Zazueta-Morales J.J., Fitch-Vargas P.R., Carrillo-Lopez A., Gutierrez-Dorado R., Limon-Valenzuela V., Aguilar-Palazuelos E.: Effect of extrusion process on the functional properties of high amylose corn starch edible films and its application in mango (Mangifera indica L.) cv. Tommy Atkins. J. Food Sci. Technol., 2018, 3 (55), 905-914.

[13]Chiralt A., González-Martínez C., Vargas M., Atarés L.: Edible films and coatings from proteins. Proteins Food Process., 2018, 477-500.

[14]Dehghani S., Hosseini S.V., Regenstein J.M.: Edible films and coatings in seafood preservation: A review. Food Chem., 2018, 240, 505-513.

[15]Díaz O., Ferreiro T., Rodriguez-Otero J.L., Cobos A.: Characterization of chickpea (Cicer arietinum L.) flour films: Effects of pH and plasticizer concentration. Int. J. Mol. Sci., 2019, 20, 1246-1262.

[16]Eom H., Chang Y., Lee E., Choi H.D.: Development of a starch/gum based edible coating for rice cakes to retard retrogradation during storage. Food Sci. Technol., 2018, 97, 516-522.

[17]Erkmen O., Barazi A.O.: General characteristics of edible films. J. Food Biotechnol. Res., 2018, 2, 1-4

[18] Foo S.Y., Hanani Z.A.N., Rozzamri A., Ibadullah W.Z.W., Ismail-Fitry M.R.: Effect of chitosan-beeswax edible coatings on the shelf-life of sapodilla (Achras zapota) fruit. J. Packaging Technol. Res., 2019, 3, 27-34.

[19]Freitas C.A.S., Sousa P.H.M., Soares D.J., Silva J.Y.G., Benjamin S.R., Guedes M.I.F.: Carnauba wax uses in food – A review. Food Chem., 2019, 291, 38-48.

[20]Galus S., Kadzińska J.: Food application of emulsion-based edible films and coatings. Trends Food Sci. Technol., 2015, 45 (2), 273-283.

[21]Galus S., Lenart A.: Wpływ powlekania na stabilnośćżywności. Post. Techn. Przetw. Spoż., 2019, 2, 106-114.

[22]Giosafatto C.V.L, Al-Asmar A., D’Angelo A., Roviello V., Esposito M., Mariniello L.: Preparation and characterization of bioplastics from grass pea flour cast in the presence of microbial transglu-taminase. Coatings, 2018, 8 (12), 435-447.

[23]González-Reza R.M., García-Betanzos C.I., Sánchez-Valdes L.I., Quintanar-Guerrero D., Cornejo-Villegas M.A., Zambrano-Zaragoza M.L.: The functionalization of nanostructures and their potential applications in edible coatings. Coatings, 2018, 8 (5), 1-24.

[24]Gutiérrez T.J., Herniou-Julien C., Álvarez K., Alvarez V.A.: Structural properties and in vitro di-gestibility of edible and pH-sensitive films made from guinea arrowroot starch and wastes from wine manufacture. Carbohyd. Polym, 2018, 184, 135-143.

[25]Hashim P., Ridzwan M.M.S., Bakar J., Hashim D.M.: Collagen in food and beverage industries. Int. Food Res. J., 2015, 22 (1), 1-8.

[26]Hassan B., Chatha S.A.S., Hussain A.I., Zia K.M., Akhtar N.: Recent advances on polysaccharides, lipids and protein based edible films and coatings: A review. Int. J. Biol. Macromol., 2018, 109, 1095-1107.

[27]Jamróz E.: Charakterystyka folii otrzymywanych z biopolimerów z dodatkiem olejków eterycznych. Polimery, 2017, 62 (2), 428-433.

[28]Kadzińska J., Janowicz M., Kalisz S., Bryś J., Lenart A.: An overview of fruit and vegetable edible packaging materials. Packag. Technol Sci., 2019, 32, 483-495.

[29]Kadzińska J., Janowicz M., Kalisz S., Sitkiewicz I., Mika M.: Wpływ obecności powłok jadalnych na zmiany właściwości owoców dyni w czasie przechowywania. Post. Techn. Przetw. Spoż., 2017, 2, 37-45.

[30]Kamboj S., Gupta N., Bandral J.D., Gandotra G., Anjum N.: Food safety and hygiene: A review. Int. J. Chem. Stud., 2020, 8 (2), 358-368.

[31]Kasaai M.R.: Zein and zein-based nano materials for food and nutrition applications: A review. Trends Food Sci. Technol., 2018, 79, 184-197.

[32]Khedr E.H.: Maintaining valencia orange quality during shelf life using different waxes. J. Postharvest Technol., 2018, 6 (3), 31-43.

[33]Kowalczyk D.: Wpływ jadalnej powłoki białkowo-woskowej na trwałość pozbiorczą kapusty bruk-selskiej przechowywanej w symulowanych warunkach obrotu towarowego. Żywność. Nauka. Tech-nologia. Jakość, 2011, 6 (79), 177-191.

[34]Kozłowicz K., Sułkowska M., Kluza F.: Powłoki jadalne i ich wpływ na jakość i trwałość owoców i warzyw. Acta Sci. Pol., Technica Agraria, 2011, 10 (3-4), 35-45.

[35]Lin M.G., Lasekan O., Saari N., Khairunniza-Bejo S.: Effect of chitosan and carrageenan-based edible coatings on post-harvested longan (Dimocarpus longan) fruits. CyTA – J. Food, 2018, 16 (1), 490-497.

[36]Lopez-Polo J., Silva-Weiss A., Zamorano M., Osorio F.A.: Humectability and physical properties of hydroxypropyl methylcellulose coatings with liposome-cellulose nanofibers: Food application. Car-bohyd. Polym., 2019, 231, 1-37

[37 Luangtana-anan M., Limmatvapirat S.: Shellac-based coating polymer for agricultural applications. Polymers for Agri-Food Applications, 2019, 487-524.

[38]Mahfoudhi N., Hamdi S.: Use of almond gum and gum arabic as novel edible coating to delay post-harvest ripening and to maintain sweet cherry (Prunus avium) quality during storage. J. Food Pro-cess Pres., 2015, 39, 1499-1508.

[39]Maringgal B., Hashim N., Tawakkal I.S.M.A., Mohamed M.T.M.: Recent advance in edible coating and its effect on fresh/fresh-cut fruits quality. Trends Food Sci. Technol., 2020, 96, 253-267.

[40]McHugh T.H., Avena-Bustillos R.J.: Novel food processing innovations to improve food safety and health. Prog. Nutr., 2011, 13 (3), 146-154.

[41]Mellinas C., Valdes A., Ramos M., Burgos N., Garrigos M.: Active edible films: Current state and future trends. J. Appl. Polym. Sci., 2015, 133 (2), 1-15.

[42]Minh N.P., Vo T.T., Dung H.T.B., Ngoe T.T.B., Duong L.C., Nghi T.T.: Preservation of jackfruit bulb by transglutaminase crosslinked whey protein/pectin as edible film coating. J. Pharm. Sci. Res., 2019, 11 (4), 1401-1405.

[43]Moraes J.O., Scheibe A.S., Sereno A., Laurindo J.B.: Scale-up of the production of cassava starch based films usingtape-casting. J. Food Eng., 2013, 119, 800-808.

[44]Nair M.S., Tomar M., Punia S., Kukula-Koch W., Kumar M.: Enhancing the functionality of chi-tosan- and alginate-based active edible coatings/films for the preservation of fruits and vegetables: A review. Int. J. Biol. Macromol., 2020, 164, 304-320.

[45]Ncama K., Magwaza L.S., Mditshwa A., Tesfay S.Z.: Plant-based edible coatings for managing postharvest quality of fresh horticultural produce: A review. Food Packaging Shelf Life, 2018, 16, 157-167.

[46]Nor S.M., Ding P.: Trends and advances in edible biopolymer coating for tropical fruit: A review. Food Res. Int., 2020, 134, 1-17.

[47]Nouraddini M., Esmaiili M., Mohtarami F.: Development and characterization of edible films based on eggplant flour and corn starch. Int. J. Biol. Macromol., 2018, 120, 1639-1645.

[48]Nouri A., Yaraki M.T., Lajevardi A., Rahimi T., Tanzifi M., Ghorbanpour M.: An investigation of the role of fabrication process in the physicochemical properties of κ-carrageenan-based films in-corporated with Zataria multiflora extract and nanoclay. Food Packaging Shelf Life, 2020, 23, 1-9.

[49]Ochoa-Yepes O., Medina-Jaramillo C., Guz L., Famá L.: Biodegradable and edible starch compo-sites with fiber-rich lentil flour to use as food packaging. Starch/Straerke, 2018, 70 (7-8), 1- 34.

[50]Paglione I.S., Galindo M.V., Souza K.C., Yamashita F., Grosso C.R.F., Sakanaka L.S., Shirai M.A.: Optimization of the conditions for producing soy protein isolate films. Emir. J. Food Agric., 2019, 31 (4), 297-303.

[51]Panahirad S., Naghshiband-Hassani R., Bergin S., Katam R., Mahna N.: Improvement of postharvest quality of plum (Prunus domestica L.)using polysaccharide-based edible coatings. Preprints, 2020, 1-31.

[52]Parreidt T.S., Müller K., Schmid M.: Alginate-based edible films and coatings for food packaging applications. Foods, 2018, 7, 1-38. [53]Patel S., Goyal A.: Applications of natural polymer gum arabic: A review. Int. J. Food Prop., 2015, 18, 986-998.

[54]Roberta M.S.A., Ferreira M.S.L., Goncalves E.C.B.A.: Development and characterization of edible films based on fruit and vegetable residues. J. Food Sci., 2016, 81 (2), 1-7.

[55]Rodrigues D.C., Cunha A.P., Brito E.S., Azeredo H.M.C., Gallão M.I.: Mesquite seed gum and palm fruit oil emulsion edible films: Influence of oil content and sonication. Food Hydrocolloids, 2016, 56, 227-235.

[56]Salama H.E., Abdel Aziz M.S., Alsehli M.: Carboxymethyl cellulose/sodium alginate/chitosan biguanidine hydrochloride ternary system for edible coatings. Int. J. Biol. Macromol., 2019, 139, 614-620.

[57]Scartazzini L., Tosati J.V., Cortez D.H.C., Rossi M.J., Flores S.H., Hubinger M.D., Di Luccio M., Monteiro A.R.: Gelatin edible coatings with mint essential oil (Mentha arvensis): Film characteriza-tion and antifungal properties. J. Food Sci. Technol., 2019, 56 (9), 4045-4056.

[58]Sharma P., Kehinde B.A., Kaur S., Vyas P.: Application of edible coatings on fresh and minimally processed fruits: A review. Nutr. Food Sci., 2019, 49 (4), 713-738.

[59]Shendurse A.M., Gopikrishna G., Patel A.C., Pandya A.J.: Milk protein based edible films and coatings – preparation, properties and food applications. J. Nutr. Health Food Eng., 2018, 8 (2), 219-226.

[60]Siracusa V., Romani S., Gigli M., Mannozzi C., Cecchini J.P., Tylewicz U., Lotti N.: Characteriza-tion of active edible films based on citral essential oil, alginate and pectin. Materials, 2018, 11 (10), 1-14.

[61]Sucheta K., Chaturvedi K., Sharma N., Kumar Yadav S.: Composite edible coatings from commer-cial pectin, corn flour and beetroot powder minimize post-harvest decay, reduces ripening and im-proves sensory liking of romatoes. Int. J. Biol. Macromol., 2019, 133, 284-293.

[62]Suki F.M.M., Ismail H., Hamid Z.A.A.: Preparation and properties of polyvinyl alcohol/banana frond flour biodegradable film. Progress Rubber, Plastics Recycl. Technol., 2013, 2 (30), 103-114.

[63]Valdés A., Burgos N., Jiménez A., Garrigós M.C.: Natural pectin polysaccharides as edible coatings. Coatings, 2015, 5, 865-886.

[64]Vieira M.G.A., Silva M.A., Santos L.O., Beppu M.M.: Natural based plasticizers and biopolimer films. Eur. Polym. J., 2011, 47, 254-263.

[65]Zhang X., Zhang X., Liu X., Du M., Tian Y.: Effect of polysaccharide derived from Osmunda ja-ponica Thunb-incorporated carboxymethyl cellulose coatings on preservation of tomatoes. J. Food Process Pres., 2019, 43 (12), 1-8.

[66]Zink J., Wyrobnik T., Prinz T., Schmid M.: Physical, chemical and biochemical modifications of protein-based films and coatings. An extensive review. Int. J. Mol. Sci., 2016, 17, 1-45.

Artykuł pochodzi z czasopisma ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2020, 27, 4 (125)

 

Powiązane tematy:

subskrybuj portalspozywczy.pl

Portal Spożywczy: polub nas na Facebooku



Obserwuj Portal Spożywczy na Twitterze


NEWSLETTER

Zamów newsletter z najciekawszymi i najlepszymi tekstami naszego portalu.

Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

NEWSLETTER

Bądź na bieżąco!

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!