Zmniejszenie ich dynamiki wynikało głównie z niższego wkładu inwestycji w energetyce (o 2,6 pkt. proc.), co było konsekwencją oddziaływania efektów wysokiej bazy sprzed roku związanych m.in. z budową dwóch bloków w Elektrowni Opole oraz kompleksową modernizacją elektrowni w Bełchatowie. Wkłady pozostałych kategorii do tempa wzrostu inwestycji pozostały relatywnie stabilne – w usługach i górnictwie zmniejszyły się one o 0,1 pkt. proc., w budownictwie wzrósł on o 0,4 pkt. proc., a w przetwórstwie spadł o 0,2 pkt. proc. Na szczególną uwagę zasługuje tempo wzrostu w przetwórstwie, które pomimo nieznacznego spadku w II kw. nadal utrzymuje się na umiarkowanie wysokim poziomie (5,7% r/r wobec 6,0% w I kw.). Biorąc pod uwagę strukturę nakładów na środki trwałe przedsiębiorstw oceniamy, że spadek ich dynamiki w II kw. (wynikający głównie z oddziaływania efektów statystycznych) nie jest sygnałem negatywnych tendencji w kolejnych kwartałach.

Oczekujemy, że w najbliższych miesiącach bariera w postaci wysokiego stopnia wykorzystania mocy wytwórczych będzie głównym czynnikiem skłaniającym firmy do zwiększenia nakładów inwestycyjnych. Zgodnie danymi GUS, odsezonowane wykorzystanie mocy wytwórczych w przetwórstwie wyniosło w III kw. 80,0% wobec 80,1% w II kw. (poziom najwyższy od II kw. 2008 r.). W II kw. firmy 50+ zwiększyły nakłady na środki transportu, podczas gdy inwestycje w budynki, maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia uległy zmniejszeniu w ujęciu rocznym. Oznacza to, że przedsiębiorstwa obecnie dokonują głównie modernizacji przestarzałych środków trwałych, a w ograniczonym stopniu inwestują one w zwiększenie mocy produkcyjnych. Uważamy, że w kolejnych kwartałach tendencja ta ulegnie odwróceniu.

Oprócz wysokiego stopnia wykorzystania mocy produkcyjnych, wśród innych elementów kształtujących korzystny klimat inwestycyjny można wymienić również dobre perspektywy popytu, historycznie niskie stopy procentowe, napływ środków unijnych w ramach nowej perspektywy unijnej, nadpłynność przedsiębiorstw umożliwiających finansowanie projektów ze środków własnych, jak również sygnalizowaną w badaniach koniunktury zmniejszającą się niepewność odczuwaną przez przedsiębiorców dotyczącą otoczenia gospodarczego.

W kolejnych kwartałach oczekujemy znaczącego ożywienia inwestycji publicznych i wzrostu nakładów na środki trwałe w przedsiębiorstwach kontrolowanych przez sektor publiczny, które będzie związane z coraz większym wykorzystaniem środków unijnych. W warunkach utrzymującego się wysokiego stopnia wykorzystania mocy wytwórczych, zwiększenie tych inwestycji powinno przyczynić się do wzrostu nakładów na środki trwałe realizowanych przez przedsiębiorstwa prywatne, w szczególności przez te powiązane z cyklem w inwestycjach publicznych. Naszą ocenę wspierają wyniki badań koniunktury NBP (Szybki monitoring, lipiec 2017), które wskazują na stopniowy wzrost aktywności inwestycyjnej przedsiębiorstw. Firmy deklarują przyspieszenie tempa wzrostu inwestycji w III kw. Przedsiębiorstwa podniosły również – w porównaniu do poprzedniej edycji badania – prognozy wzrostu całorocznych wydatków na inwestycje.

Czynnikiem ryzyka w dół dla naszej prognozy wzrostu inwestycji przedsiębiorstw są rosnące trudności ze znalezieniem wykwalifikowanych pracowników, które oddziaływają w kierunku ograniczenia nakładów na środki trwałe. Zgodnie z badaniami koniunktury GUS, w III kw. odsetek przedsiębiorstw przetwórstwa przemysłowego raportujących ww. trudności był najwyższy w historii badań. Sierpniowe wyniki badań koniunktury w przetwórstwie (PMI) wskazywały na opóźnienia w realizacji zamówień ze względu na braki w personelu. Wzrost zaległości produkcyjnych został odnotowany po raz pierwszy od lutego 2015 r. Negatywny wpływ sytuacji na rynku pracy na tempo wzrostu inwestycji wspierają również wyniki sierpniowej ankiety Work Service. Zgodnie z wynikiem tego badania, z uwagi na braki kadrowe 32,6% ankietowanych firm nie może zawierać nowych kontraktów, a 12,8% przedsiębiorców decyduje się z tego powodu na ograniczenie albo całkowitą rezygnację z inwestycji.

Niższa od naszych oczekiwań realizacja dynamiki inwestycji przedsiębiorstw 50+ w II kw. oraz trudności ze znalezieniem wykwalifikowanych pracowników oddziałują w kierunku obniżenia naszej prognozy dynamiki inwestycji przedsiębiorstw w 2017 r. (6,2% r/r wobec -4,6% w 2016 r.), a tym samym prognozy tempa wzrostu inwestycji ogółem (5,4% w 2017 r. wobec -7,9% w 2016 r.). Nasz najnowszy scenariusz makroekonomiczny zawierający zrewidowane ścieżki inwestycji przedstawimy w najbliższej MAKROmapie.