Kancelaria Prezydenta wskazała, że celem nowelizacji jest pogodzenie konstytucyjnej ochrony praw i wolności z obowiązkami systemu statystyki publicznej.

"Nowelizacja rozszerza ponadto gwarancje nieodpłatnego i terminowego dostępu służb statystyki publicznej do administracyjnych źródeł danych, aby zredukować do niezbędnego minimum obciążenia respondentów przekazywaniem danych bezpośrednio służbom statystyki" - napisano w komunikacie.

GUS szacuje, że skutkiem prowadzenia elektronicznych platform gromadzenia danych będzie zmniejszenie obciążeń obywateli i przedsiębiorców docelowo o ok. 30 proc. Jednocześnie urząd zastrzegł, że w dużej mierze zależy to od jakości danych w bazach administracji publicznej.

Zgodnie z nowelizacją, przy wyborze źródeł danych do badań statystycznych w pierwszej kolejności będzie brane pod uwagę wykorzystanie administracyjnych źródeł danych. Dopiero w sytuacji, gdy takich źródeł nie będzie bądź zawarte w nich dane nie będą spełniały wymagań dotyczących aktualności i jakości, statystyka publiczna będzie zbierała dane bezpośrednio od respondentów.

Nowela wskazuje, z których systemów informacyjnych administracji publicznej oraz rejestrów urzędowych statystyka publiczna będzie mogła pozyskiwać dane osobowe. To m.in. zbiór PESEL, centralna ewidencja pojazdów, system podatkowy, system monitoringu świadczeń społecznych i monitoringu orzekania o niepełnosprawności, systemy informacji w ochronie zdrowia i informacji oświatowej, zbiory ZUS, KRUS, NFZ, sądów, samorządów zawodowych, organów administracji rządowej w województwie oraz jednostek samorządu terytorialnego (to m.in.: ewidencja nieruchomości, zbiory meldunkowe, akty stanu cywilnego, rejestr bezrobotnych i system pomocy społecznej).

Nowelizacja zabrania też gromadzenia w jednym zbiorze wszystkich zebranych danych dotyczących konkretnej osoby, a pochodzących z różnych badań i źródeł, które w połączeniu mogłyby służyć do charakterystyki lub oceny tej osoby.

Rozszerzono gwarancje nieodpłatnego i terminowego dostępu GUS do źródeł danych administracji. Zmiany te, jak napisano w uzasadnieniu, jedynie dostosowują przepisy do stosowanej od lat praktyki, jeśli chodzi o współpracę GUS z instytucjami administracji publicznej.

Nowością jest też jednoznaczne ustalenie na poziomie ustawy, że badania statystyczne z udziałem osób fizycznych są prowadzone na zasadzie dobrowolności, z wyjątkiem spisów powszechnych i osób prowadzących działalność gospodarczą. Ponadto do ustawy dodano też przepisy o współdziałaniu GUS z NBP, który zgodnie z regulacjami europejskimi należy do oddzielnego systemu statystycznego banków centralnych.